Su cumplessu archeològicu s'agatat in abertu sartu, subra de s'altura de Campu 'e Currat.
Cornus fiat istada fundada dae sos Cartaginesos a sa fine de su sèculu VI a.C. S'acròpoli de sa tzitade pùnica pesaiat in su montigru de Corchinas, a fùrriu a sa cale s'isvilupaiant sos bighinados abitativos e artesanales. Custa prima fase cartaginesa est testimoniada dae sa tzinta murària, de interros e vàrios repertos de cultura materiale. Cornus fiat istadu su tzentru de sa resistèntzia sardu-pùnica contra sos Romanos, in ocasione de s'abbolotu tzocadu in su 215 a.C. in prena segunda gherra pùnica. Sa fase romana est testimoniada dae un'edifìtziu termale.
Su momentu prus importante est cuddu tardoantico, cando, pagu a tesu de s'antigu abitadu, si fiat isvilupadu su cumplessu cristianu de Columbaris. Sunt istados individuados tres edifìtzios basilicali e, in su setore prus a E, un'estèndida àrea de su campusantu. Custa ùrtima diat pàrrere àere tentu sa prima fase sua in prenu sèculu III o in sa prima metade de su de IV p.C., cando s'edifìtziu termale romanu fiat istadu torradu a impreare a fine funerària. Sunt istadas reconnotas tumbas terragne cun cobertura de tèulas, naradas "a sa cappuccina", in parte visìbiles in logo, e interros intro ànforas, naradas a "enkytrismos"; de signalare, in prus, su rinvenimentu de "mensae" pro su ritu fùnebre de su "refrigerium".
In su matessi perìodu fiat istada fraigada sa prima basìlica (1), reconnoschìbile pro s'istrutura sua absidata: in issa fiant interrados sos fideles prus in bista de sa comunidade, a s'internu de sarcòfagos in pedra, unos cantos cales s'agatant ancora in logu. Dae in antis custu primu fràigo, unu piticu ambiente funtzionaiat de battistero. Custu primu nùcleu cristianu aiat sessadu de èssere impreadu e fiat istadu abbandonadu a pustis de su sèculu VIII.
A su V-sèculu VI sunt datàbiles sas àteras duas basìlicas (2 e 3), comunicantes intre issas e orientadas segundu assos opostos. Cudda majore (2), cun àbside orientada a E, est partzida in tres navadas separadas dae pilastros; a su tzentru de sa navada printzipale est ancora in parte reconnoschìbile su basamentu de s'altare e, in cara a issu, conca a s'àbside, sa scalinata de su costumo episcopale, a sos cales lados duos piticos ambientes fungevano de "pastophoria". Sa basìlica minore (3) presentat su matessi fundu de sa majore, ma s'àbside, sopraelevata e fiancheggiata de duos piticos "pastophoria", est orientada a O. In unu momentu sutzessivu a su fràigu suo, fiat istada trasformada in battistero: si fiat mantentu s'impiantu esternu de sa basìlica, ma a s'internu fiat istadu collocadu unu fonte batesimale poligonale, profundu 90 cm, a su cumintzu cobertu cun baldachinu sustentadu dae colunnas e logu a su tzentru de s'edifìtziu, chi fiat devènnidu cruciforme.
A O de sas basìlicas si reconnoschent de sas istruturas muràrias pertinentes a edifìtzios fortzis pertinentes a unu palatzu episcopale; sunt istados reconnotos fintzas impiantos artesanales. Pro sa datatzione de sas vàrias fases de vida e de impreu de s'àrea, sunt istados determinantes sos repertos de vària natura, atzapados numerosos totu s'estensione de su giassu.

Istòria de sos iscavos
Sunt istadas giutas numerosas campagnas de iscavu partinde dae sos annos chimbanta de su sèculu passadu e, a prus aiat torradu a leare, finas a su 2001.

Bibliografia
A.M. Giuntella-G. Biddatzolos-D. Stiaffini, Mensae e ritos funeràrios in Sardigna. Sa testimonia de Cornus, collana "Mediterràneu tardoantico e medievale. Iscavos e chircas", Tàrantu, 1985;
L. Pani Ermini, "Cornus (localidade Columbaris)", in Cartulàrios de sa Soprintendenza Archeològica pro sas Provìntzias de Casteddu e Aristanis, II, 1987, pp. 79-92;
G. Farris, Sas àreas paleocristianas de Cornus, Aristanis, S'Alvure, 1993;
P.G. Spanu, Sa Sardigna bizantina intre VI e sèculu VII, collana "Mediterràneu tardoantico e medievale. Iscavos e chircas", Aristanis, S'Alvure, 1998, pp. 96-102;
A.M. Giuntella, Cornus I, 1. S'àrea de su campusantu orientale, collana "Mediterràneu tardoantico e medievale. Iscavos e chircas", Aristanis, S'Alvure, 1999.
Cornus I, 2. S'àrea de su campusantu orientale. Sos materiales, a cura de A.M. Giuntella, collana "Mediterràneu tardoantico e medievale. Iscavos e chircas", Aristanis, S'Alvure, 2000;
A.M. Giuntella, "Cùrtzios nòdidas subra de s'àrea de su campusantu orientale de Cornus (Cùllieri, provìntzia de Aristanis)", in Insulae Christi. Su Cristianèsimu primitivu in Sardigna, Còrsica e Baleares, collana "Mediterràneu tardoantico e medievale. Iscavos e chircas", Aristanis, S'Alvure, 2002, pp. 245-252.

Comente arribbare
Si cursat sa SS 292 cara a Cùllieri. A su km 25, pagu in antis de Santa Callina de Pittinuri, si dèviat a d. sighende sos indicos pro Cornus-Columbaris. Si sighit pro unos 2 km sighende sos indicos pro sa localidade archeològica.