Santu Sperau, Giardinu megalìticu

Giardinu megalìticu. Foto de Marta Cincotti, 2025, de Catàlogu BBCC

Su Giardinu megalìticu est un'àrea birde pùblica situada longu sa bia Risorgimentu, realizada partinde dae sos annos Setanta pro initziativa de s'iscultore Pinuccio Sciola, in s'àmbitu de su prus ampru progetu de su “Paisu Museu” chi at trasformadu Santu Sperau in unu laboratòriu de arte pùblica a chelu abertu. S'artista, a pustis de sas esperièntzias internatzionales e sas chircas subra de su megalitismu mediterràneu, aiat cuntzepidu custu ispàtziu comente a unu logu isperimentale in cale s'arte dialogaret cun sa comunidade. Sas òperas in pedra, ispiradas a sos menhir e a sas formas archetìpicas nuràgicas, non tenent caràtere de ricostrutzione archeològica, ma costituint una rielaboratzione crìtica e simbòlica de sas raighinas culturales de s'ìsula. Su giardinu, cun sos bintoto manufatos suos, rapresentat una de sas primas aplicatziones in Sardigna de su cuntzetu de museu difùndidu, antitzipende sas riflessiones subra de su gosamentu de su paisàgiu urbanu comente a ispàtziu culturale. Sa crìtica at reconnotu in su cumplessu un'esèmpiu significativu de integratzione intre iscultura cuntemporànea, memòria istòrica e identidade territoriale. S'ispàtziu, cuntzepidu comente a parcu urbanu e logu de addòbiu, acollit un'ammenta de unas bintoto òperas iscultòreas in pedra chi torrant a interpretare in crae cuntemporànea formas e sìmbulos de s'arte megalìtica e nuràgica, intre cale menhir, dolmen, stele e isculturas a forma de “ispigas”. Sas installatziones, de grandu dimensiones e distribuidas in s'ispàtziu, s'ìntegrant cun sa vegetatzione de su giardinu, creende percursos visivos e relatziones intre sas òperas. Sas isculturas sunt distribuidas in nùcleos dispostos segundu diretoras radiales e semitzircolares, cun unu disponimentu chi avalorat sas visuales internas e sa pertzetzione de ammenta. Longu s'asse tzentrale, sa funtana a un'estremidade, su Monumentu a sos Rutos in positzione mediana e unu piticu anfiteatru a s'estremidade oposta definint sa prospetiva de su giardinu, cunfigurende s'ispàtziu retangulare illonghiadu a traessu de una secuèntzia de puntos focales. S'àrea birde est caraterizada dae superfìtzies a padru e de percursos isterrados chi s'isnodant intre sas alberature de mèdiu e artu truncu in piticas zonas boscate prus naturales. Filari de àrbores e bordure arbòreas delimitant su perìmetru de s'àrea e nde definint sos percursos.

Aspetos de interessu
S'ammenta costituit un'unicum in su cuntestu urbanu, espressione de su progetu de “Paisu Museu” aviadu dae Sciola a Santu Sperau, in cale arte, paisàgiu e comunidade si fundent in un'esperièntzia de gosamentu colletivu. Su giardinu est caraterizadu dae un'impiantu iscenogràficu chi alternat prenos e bòidos, cun isculturas de grandu iscala chi istupant comente a de chimbe lapidee a s'internu de sa vegetatzione. S'efetu visivu si fundat subra de su cuntrastu intre sa monumentalidade de sas formas megalìticas e sa dimensione regorta de s'ispàtziu urbanu chi las acollit. Su disponimentu semitzircolare de sos bancos in pedra, orientadas cara a su piticu teatru, cunferit a s'ammenta una forte teatralità. Sas visuales càmbiant in manera dinàmica longu sos percursos internos: su visitadore isperimentat prospetivas chi ponent in relatzione sos manufatos iscultòreos cun sas alberature, in unu continu diàlogu intre natura e artifìtziu.