Otzana, Crèsia de San Nigola

S'edifìtziu est assetiadu subra de una pitica altura e dòminat s'abitadu de su paisu. In su Medioevu fiat istadu sede de sa diòtzesi de Otzana, suprimida a sos cumintzos de su sèculu XVI.
Iscavos archeològicos, fatos a s'internu de sa crèsia de San Nigola in ocasione de sos restàuros, ant riveladu sa preesistenza de una crèsia altomedievale, fortzis monàstica. S'edifìtziu fiat devènnidu catedrale de sa diòtzesi de Otzana e fiat istadu torradu a costrùere intro su 1160, cando fiat istadu cunsagradu dae su pìscamu Zaccaria, comente a tramandat s'epigrafe in una tiria de pergamena, chi si cunservaiat intro un'astuccio metàllicu atzapadu a s'internu de s'altare.
Sa crèsia (m 28 x 15; arta m 15 belle) tenet fundu a rughe "commissa". Sende chi siat istada costruida in ùnica fase, cun s'impreu de sa matessi pedra vulcànica, fatu chi las cunferit una tzerta omogeneidade, bi faghent a reconnòschere duos momentos costrutivos. S'àbside, disposta a E, sa navada e su costàgiu N apartenent a sa prima fase. Sa fatzada e su costàgiu S apartenent a sa segunda. A S, ue si diat èssere dèvidu artziare su campanile a canna cuadrada, mai fraigadu, si notat sa lìnia de giunzione de sos duos momentos de fàbrica.
Sa fatzada est subra de tres òrdines, cun lesene chi formant tres grandu arcadas in sos primos duos òrdines e una farsa lògia in s'ùrtimu. Su portale est architravato, cun arcu a ses torradu a pesare. In asse cun su portale, una bifora illùminat s'àula. In fatzada abarrant batzinos tzeràmicos. A s'internu, s'àula est mononavata cun cobertura in linna, mentras sos bratzos de sa navada sunt bortados a carrada.
In su bratzu nord de sa navada si cunservat s'importante pintadu trecentesco connotu comente a Pala de Otzana. Si tratat de unu polìticu a tèmperat subra de tàula, atribuidu a su Maestro de sas tempere frantziscanas. Rapresentat in su trittico inferiore sos Santos Nicola e Francesco e istòrias de sa vida issoro. Gràtzias a sos pessonàgios identificados dae s'iscritzione pintada e rapresentados a sos pees de sa Madonna cun su Pipiu in sa tàula superiora "su pìscamu frantziscanu Silvestro de Otzana e su donnicello (erederi a su tronu giudicale) reconnotu comente a su giòvanu Marianu IV de Arbaree" faghet a datare intre su 1339 e su 1343.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est tzitada dae Pietro Martini (1841) e de Vittorio Angius (1845). Sas primas chircas istòricu-artìsticas fiant istadas printzipiadas dae Dionigi Scano (1907). Antonio Taramelli (1934) dèdicat un'artìculu a sos restàuros. In su pustisgherra Raffaello Delogu (1953) dat un'importante contributu a sos istùdios, proponende un'iter de fàbrica chi est abbolotadu dae sas chircas de Fernanda Poli (1977). Sas concrusiones suas sunt atzetadas dae Renata Serra (1989) e de Roberto Coroneo (1993).

Bibliografia
V. Angius, boghe "Otzana", in Goffredo Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su re de Sardigna, XIII, Torinu, G. Maspero, 1845, pp. 668-670;
D. Scano, Istòria de s'arte in Sardigna de su XI a su sèculu XIV, Casteddu-Tàtari, Montorsi, 1929, pp. 227-232;
A. Taramelli, "Restàuros a monumentos de sa Sardigna", in Bulletinu de s'Arte, fasc. 6, nadale 1934, pp. 288-289;
R: Delogu, S'architetura de su Medioevu in Sardigna, Roma, Sa Libreria de s'Istadu, 1953, pp. 124-127;
F. Poli, "Pro una rilettura de su San Nigola de Otzana", in Studios Sardi, XIV, 1975-77, pp. 225-240;
R. Serra, Sa Sardigna, collana "Itàlia romànica", Milanu, Jaca Book, 1989, pp. 234-241;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300, Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 17;
R. Coroneo-R. Serra, Sardigna preromànica e romànica, collana "Patrimòniu artìsticu italianu", Milanu, Jaca Book, 2004, pp. 149-154;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. Itinerari turìsticu culturales, Casteddu, AV, 2005, p. 62.