Orosei, Giardinu de Casa Guiso Satta

Giardinu de Casa Guiso Satta. Foto de Irene Ollargiu, 2025, de Catàlogu BBCC

Sa domo Guiso Satta, chi torrat a artziare a sa segunda metade de su sèculu XV, fiat istadu sa residèntzia de una de sas famìlias nòbiles prus influentes de sa Baronia: sos Guiso, chi aiant mantentu su possessu de su feu finas a su sèculu XVIII. Su valore istòricu-artìsticu de s'immòbile e de su giardinu pertinente est in manera istrinta connètidu a s'istòria, a sos impreos e funtziones assùmidos in su tempus. Su giardinu s'agatat in su tzentru de Orosei, in su bighinadu de nòbile denominadu Palatzos Vetzos/Palatthos Vezzos. Si cunfigurat comente a corte-giardinu internu. S'insertat in su cumplessu architetònicu de Casa Guiso Satta chi rispecchia sa cunformatzione tìpica de sas domos padronales de sa Baronia: edifìtzios serrados cara a s'esternu de artos muros de tzinta, in pedra o laterizio, pagas aberturas esternas e cortes-giardinu a inghìriu a cale gravitano pòrticos e ambientes funtzionales de sa domo. Sos tres atzessos ponent deretu subra de s'ispàtziu birde chi tenet fundu regulare. S'isvilupat subra de tres distintos livellos. Sa parte imbeniente a “Su cunventu”, prus in bassu cun mantenet sa funtzione de corte interna, est collegada a s'àtera de un'iscala in pedra. Sa parte imbeniente a sa domo padronale, de majore estensione, est collocada subra de unu leve dislivellu superadu dae bator iscalinos in pedra locale fiancheggiati de duos fundos de agave in una positzione iscenogràfica meda. Su giardinu cumbinat in manera armoniosa elementos funtzionales e ornamentales, rispecchiando su dòpiu bisòngiu de sa cuotidianidade e de sa rapresentàntzia, mistu de frores e frutos chi coniugat in manera armoniosa sas genias arbòreas a impreu alimentare pro sa famìlia (agrùmenes, aromàticas, melo cotogno) cun cuddas floreali prus decorativas e de atmosfera (ortènsias, rosas, piombaggine, glitzinas, gelsomino, oleandro). Acanta a custas genias funtzionales, su giardinu est impreziosito de genia chi enfatizant s'elegàntzia e su valore simbòlicu de s'ispàtziu comente a etotu de unu giardinu de rapresentàntzia.

Consultat su Catàlogu de sos benes culturales – Scheda Giardinu de Casa Guiso Satta NCTN 2000253087

Aspetos de interessu
Su giardinu costituit un'esèmpiu de àrea birde urbana, connètida a una de sos prus importantes abitòrios de sa nobilia oroseina. Rapresentat unu raru esèmpiu de giardinu padronale de su Otighentos bene cunservadu. Su valore istòricu e botànicu de su bene s'acumpàngiant a cuddu paisagìsticu e culturale.