Ìtiri Cannedu, Crèsia de San Pietro

Sa parrochiale de San Pietro in Vìnculos est documentada sa prima borta in su relatu de sa bìsita pastorale fata dae s'archipìscamu turritanu Salvator Alepus in s'annu 1553.
In su 1881, subra de progetu de s'architetu Salvatore Calvia e cun su cuncursu de sos mègius professionistas ittiresi, si fiat dadu cumintzu a sa demolitzione de s'antiga fatzada, prus arretrada, e a sa ricostrutzione de s'atuale neoclàssicu avancorpo in vulcanite ruja. Sos traballos de ristruturatzione de sa crèsia si fiant concruidos bìndighi annos a pustis in su 1895. Su 26 cabudanni de su 1896, comente a atestat una tumba marmòrea a s'internu de sa crèsia, s'archipìscamu turritanu Marongio De su Rio nde cunsagraiat in manera bàndida s'altare majore.
Sa crèsia est in navada ùnica absidata, cun chimbe capellas laterales pro ladu, unas cantas gòticas, cun bia istellare, faghende parte de su fàbricu originàriu (fortzis de su sèculu XV), unas àteras cun bia a carrada. S'àbside tenet una bella bia istellare. Su campanile tenet s'ala bassa cuadrada, e s'ala arta otagonale agiunta de sighida.
In sas capellas de su Cristu, de Sant'Antonio e in su presbitèriu si bident pintados murales de su pintore fotògrafu Baldassarre Manca (Ìtiri Cannedu 1886-1930), mentras sa capella de San Narciso est decorada cun unu pintadu de Mario Paglietti.
Ancora in sa capella de Sant'Antonio, in su muru subra de cale imbarat s'altare, in s'ala esterna e in pràtica in s'ortu de sa domo parrochiale, s'agatat una pitica abertura (como murada) chi ponet in una losa suterrànea de sa cale si disconnoschet sa mannària.
Finas a su 1835 si fiat terradu prevalentemente in custa crèsia o in su cunventu, raramente imbetzes in sa de Pauli e de Santa Croce.
In sos annos 1946-48 si fiat torradu a fàghere de su totu su pamentu internu cun matonellas de graniglia, sostituende cuddu de su Otighentos in matones otagonales de lavagna, unidos cun unos àteros de forma cuadrada in màrmaru biancu.
De s'internu de sa losa, segundu sa testimonia de don Ignazio Carassino, est possìbile notare chi sos pilastros cruciformi de sa crèsia imbarant diretamente subra de su pamentu de su suterràneu. In una de sas ristruturatziones medas, sa crèsia devet àere subidu unu rialzamento de su pranu pone·las su pamentu.

Istòria de sos istùdios
Una rassegna de sos istùdios s'agatat in sa bibliografia relativa a s'ischeda in su volùmene de s'"Istòria de s'arte in Sardigna" subra de s'architetura ses-de su Otighentos (1992).

Bibliografia
S. Naitza, Architetura de su tardu '600 a su classitzismu purista. Nùgoro, Ilisso, 1992, ischeda 96.