S'àrea archeològica s'ìntegrat suggestivamente cun s'elementu naturale e est localizada subra de unu torrione granìticu in parte inghiriadu dae su riu Tèscere, in s'ala interna de s'Ogliastra.
Su cumplessu cumprendet unu nuraghe cun atacadu bidditzolu e duos domus de janas.
Su nuraghe est de tipu cumplessu, cun una turre printzipale a sa cale est istadu agiuntu, a una cuota inferiora, unu àteru corpus (longària m 48; larghesa m 36; artària resìdua m 5).
S'edifìtziu est realizadu cun blocos de granitu squadrati de mèdias dimensiones; sunt dispostos a sa base in òpera poligonale e in sas alas superioras a filari regularizados cun s'ausìliu de zeppe de camedda.
Sa turre printzipale, de fundu tzirculare (artària resìdua m 4,70), tenet intrada girada a S/E iscumpassadu dae un'architrave bene traballadu.
S'intrada introduit in unu passadissu de fundu retangulare chi porrida a sa càmera interna, istramba, de fundu tzirculare (artària m 2 belle). Subra de su matessi passadissu, in su muru mancu, s'aberit s'atzessu a su vanu iscala, a su presente no agìbile.
Su corpus agiuntu est atzessìbile mediante un'intrada girada a N a lughe a forma de trapètziu e iscumpassadu dae un'architrave (m 2,60 x m 0,75 x m 0,45) chi ponet in unu passadissu a andamentu curvilineo.
Custu vanu de coladòrgiu resurtat oe ingombro de materiale de derrota e presentat subra de sos muros sas intradas non coassiali de duas nitzas: cudda a s. tenet fundu retangulare, mentras cudda a d. est ricolma de terra e massos.
Semper subra de su chirru d. s'aberit s'intrada architravato de unu passadissu, a su presente impraticàbile.
Su nuraghe fiat amparadu dae un'antemurale, realizadu a cuota inferiora, chi si deviat impostare a S subra de su corpus agiuntu, integrende diversos apretos pedrosos.
S'intrada, localizzabile a E, resurtat a su presente in ala celato de terra e pedras.
Su nuraghe si caraterizat pro sa presèntzia, suta de sa turre printzipale, de unos cantos tuvos naturales a bias integradas dae istruturas muràrias.
S'àrea archeològica presentat in prus un'estèndidu bidditzolu atacadu a su nuraghe e, a cùrtzia distàntzia a O de custu, duos domus de janas. Sos duos interros ipogeiche sunt fossadas in duos massos erràticos.
Sa prima domus, monotzellulare, est atzessìbile mediante un'intrada sopraelevato pretzèdidu dae unu breve padiglione. Su portellu, de forma a forma de trapètziu (larghesa m 0,48; artària m 0,52), est frunidu de rincasso a curnisa. Sa càmera, prusaprestu pitica (profundidade m 1,10; larghesa m 0,85; artària m 0,85), presentat pranta ovale cun bia a furru.
In s'àrea antale sunt istados atzapados unos cantos frammentos de una lastra de granitu cun coidadu traballada: si tratat, fortzis, de sos restos de su chiusino de su portellu.
Su segundu ipogeu presentat un'ùnicu vanu bisestradu dae su tzedimentu de sos cherbeddos de su massu ue s'aberiat s'intrada. Custu, sopraelevato, fiat realizadu in su muru de fundu de unu piticu padiglione. Su portellu, privu de rincasso, mancat de su stipite aende·si istacadu de sighida a sa derrota. Sa tzella presentat muros e pamentu cun coidadu lamados.
Istòria de sos iscavos
Sas primas iscumbatas torrant a artziare a su 1994; unu reghente interventu de iscavu est istadu giutu in su 2003.
Bibliografia
V. Angius in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, VIII, Torinu 1841, p. 454;
A. Taramelli, "Anèddotos e noas. Archeologia", in Archìviu Istòricu Sardu, 1905, p. 749;
G. Vaca, Positzione geogràfica de sos printzipales nuraghes de sa Sardigna, Casteddu, Sotziedade Tipogràfica Sarda, 1917, p. 20;
G. Lilliu, I Nuraghes. Turres preistòricas de sa Sardigna, Casteddu, Sa Zattera, 1962, pp. 153-154;
E. Melis, Carta de sos nuraghes de sa Sardigna: monumentos preistòricos in su comunu de Mamujada, Spoleto, Panetto & Petrelli, 1967, p. 128;
V. Santoni, "Nota preliminare subra de sa casta de sas grotticelle artifitziales funeràrias de sa Sardigna", in Archìviu Istòricu Sardu, XXX, 1976, pp. 18, 43;
F. Cocco, "Irbonu", in Dati relativos a s'istòria de sos paisos de sa Diòtzesi de Ogliastra, 1985, p. 6;
E. Contu, "Su nuraghe", in Sa tziviltade nuràgica, Milanu, Electa, 1990, p. 60;
Progetu sos nuraghes: reconnoschimentu archeològicu in Ogliastra, Barbagia, Sarcidano, Milanu, Cunsòrtziu Archeosystem, 1990, pp. 226-229.
C. Nieddu, "Compesso monumentale de Scerì", in C. Nieddu (a cura de) Sitos archeològicos de Ogliastra, Tortuelie 2006, pp. 34-35.
Comente arribbare
Dae Tortuelie s'imbocca sa SS 198 in diretzione de Lanusèi; si cursant km 5 belle e, in antis de arribbare a sa cantoniera Baunuxi, s'acumprida a s. in unu caminu signaladu dae unu betzu cartellu turìsticu pro s'àrea archeològica. Si sighit finas a arribbare a unu cantzellu, abertu in sos oràrios de bìsita. Si superat e si sighit pro pagas chentinas de metros finas a arribbare a su giassu.
Tipologia Contenuti:
Cumplessu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Nùgoro
Comune: Ilbono
Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna
CAP: 08040
Indirizzo: SS 198 - località Scerì
Aggiornamento
Dove si trova
Immagini
Video
Audio
Commenti