Sa crèsia de su Santu Sepulcru pesat in sa parte arta de su bighinadu de sa Marina. Sas fontes documentàrias subra de sas orìgines suas sunt iscassas, ma sas preesistenze archeològicas istadas a lughe a su de suta de sa sacrestia descrient un'àrea sacra de orìgine antiga meda, testimoniada in particulare de una bartza batesimale de forma tzirculare, datàbile a edade tardoantica. Sa prima atestatzione tzerta de s'esistèntzia de sa crèsia torrat a artziare a su 1519. In su 1564 fiat istada afidada dae s'artzipìscamu Antonio Parragues de Castillejo a s'in pessu chi istituida arciconfraternita de su Santìssimu Crutzifissu de s'Oratzione e de sa Morte, una pia cungrega chi tenet retu sa crèsia finas a sa metade de su sèculu XX e su cale fine printzipale cunsistiat in su de dare interru a sas pessones indigenti. Atacadu a s'edifìtziu sacru fiat unu campusantu, chi fiat restadu in impreu finas a sas primas dècadas de s'Otighentos. A pustis de su 1564 sa crèsia fiat istada de su totu torrada a costrùere, assumende sas dimensiones e sas formas ancora oe de apretziare: a sa prima fase, de gustu ancora tardu-gòticu, torrat a artziare su presbitèriu cuadradu, cobertu dae una grandu bia istellare a chimbe craes, realizadu partinde dae su 1587. A s'ùrtimu bator unu de su ‘500 e a su primu ‘600 est in ricondurre fintzas s'impiantu de sas numerosas capellas laterales chi fiancheggiano s'ùnica navada, oe impreziosite de ricos arredos de linna e marmòreos chi torrant a artziare a su sèculu XVIII. Sa realizatzione de sa fatzada noa subra de sa pratza in su 1899 aiat torradu a definire s'intreu costàgiu sud de s'edifìtziu e aiat postu in segundu pranu s'originàriu prospetu printzipale de sa crèsia, oe visìbile subra de su gùturu laterale, caraterizadu dae unu mannu oculo tzirculare e de su portale classicistico de gustu de su Seschentos.
Subra de su ladu nord, a impinna a su muru pedrosu, s'aberit sa grandu capella baroca dedicada a sa Vèrgine de sa Piedade. Issa si caraterizat pro su fundu tzentrale e pro s'imponente cùpula otagonale e fiat andadu a sostituire, intre su 1681 e su 1686, unu pretzedente sacello cupolato testimoniadu dae sas fontes de archìviu. Sa ricostrutzione de sa capella fiat istada realizada subra de progetu de su capomastro lìgure Domenico Spotorno e fiat istada giuta a tèrmine cun s'amparu finantziàriu de su vicerè de Sardigna Antonio Lopez de Ayala y Velasco, conte de Fuensalida. Sos grandu retratos de sa famìlia vicereale, de su pintore Giuseppe Deris, unu tempus apicados in sa capella, sunt oe visìbiles in su serente Museu de su Tesoro de Santa Eulalia. Su muru de fundu acasàgiat un'imponente retablo in linna intagliato, aoradu e policromato, realizadu in sos annos 1684-1686 de su fuster majorchinu Joan Gabanellas in collaboratzione cun s'intagliatore napuletanu Paolo Ispinale e su doratore Bernardo Infante. In sa nitza tzentrale est allogiadu su bultu de su Batorghentos de sa Vèrgine de sa Piedade. In manera cuntestuale a sa fàbrica, a su de suta de sa grandu àula otagonale fiat istada fossada un'ispatziosa losa de su sepulcru, oe visitabile, articulada in duos ambientes intercomunicanti bortados a carrada e caraterizados dae una decoradura de sos muros chi ìmitat unu drappeggio fùnebre de colore nieddu.
Bibliografia
G. Spano, Guida della città e dintorni di Cagliari, Cagliari, A. Timon, 1861, pp. 217-223.
A. G. Maxia – M. Serreli, L’attività dell’Arciconfraternita della Morte, attraverso i suoi documenti, nella chiesa del Santo Sepolcro in Cagliari nei secoli XVII e XVIII, in T. Kirova (ed.), Arte e Cultura del ‘600 e del ‘700 in Sardegna. Atti del Convegno Nazionale (Cagliari-Sassari, 2-5 maggio 1983), Napoli, Edizioni Scientifiche Italiane, 1984, pp. 245-256.
M. Serreli, La “Virgen de la Piedad” della chiesa del Santo Sepolcro in Cagliari, in AA. VV., Cagliari: omaggio ad una città, Oristano, S’Alvure, 1990, pp. 71-80.
S. Naitza, Architettura dal tardo ‘600 al classicismo purista, Nuoro, Ilisso, 1992 (coll.: Storia dell’Arte in Sardegna), pp. 35-36.
M. Dadea – S. Mereu – M. A. Serra, Chiese e arte sacra in Sardegna. Arcidiocesi di Cagliari, tomo I, Sestu, Zonza, 2000, pp. 231-245.
A. Saiu Deidda, La chiesa del Santo Sepolcro a Cagliari fra XVI e XIX secolo, in G. C. Marras (ed.), Lingue, segni, identità nella Sardegna moderna, Roma, Carocci, 2000, pp. 35-68.
F. Virdis, Artisti e artigiani in Sardegna in età spagnola, Villasor, Amministrazione Comunale di Villasor, 2006, pp. 123-125, 282, 423-425.
M. Schirru, I sistemi voltati nelle architetture religiose della Sardegna tra il Cinque ed il Seicento: tecniche costruttive e varianti estetiche, in Lexicon”, 18 (2014), pp. 81-87.
I. Farci, Le chiese della Purissima e del Santo Sepolcro a Cagliari. Nuova datazione su inediti d’archivio, in R. Martorelli (ed.), Itinerando: senza confini dalla preistoria ad oggi. Studi in ricordo di Roberto Coroneo, vol. 3, Perugia, Morlacchi, 2015, pp. 1227-1253.
F. Virdis, Documenti sull’architettura religiosa in Sardegna: Cagliari, vol. I: (1569-1721), Lanusei, L’Ogliastra, 2017, pp. 271-284.
F. Virdis – S. Cuccu, Documenti sull’architettura religiosa in Sardegna: Cagliari, vol. II: (1556-1733), Lanusei, L’Ogliastra, 2018, pp. 460-466.
A. Pasolini – M. Porcu Gaias, Altari barocchi. L’intaglio ligneo in Sardegna dal Rinascimento al Barocco, Perugia, Morlacchi, 2019, pp. 114, 143-144.
N. Settembre, Architettura e arte nella Sardegna meridionale in età moderna: nuovi apporti documentari. Tesi di laurea, Università degli Studi di Cagliari, a.a. 2019-2020, passim.
Categoria Struttura: Monumentu o Cumplessu monumentale
Tipologia Contenuti:
Architetura religiosa
Fruibilità: Abertu
Provincia: Casteddu
Comune: Cagliari
Macro Area Territoriale: Sud Sardigna
CAP: 09124
Indirizzo: piazza Santo Sepolcro, s.n.c.
Telefono: +39 340 5656797 +39 333 9973797
Email: infoeprenotazioni@mutseu.org
Sito Web: www.mutseu.org
ghennàrgiu - nadale
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Venerdì - Sabato
10:00 - 12:00
Lunedì - Martedì - Mercoledì - Venerdì - Sabato
16:30 - 19:00
Giovedì
10:00 - 12:00
Domenica
16:30 - 18:45
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Pro tènnere informatziones semper agiornadas subra de sos oràrios de atzessu si cussìgiat de consultare sa pàgina dedicada de su sitiadu web de su gestore.
Modalità di accesso: A oferta lìbera
Informazioni sui servizi: Pro sos grupos chi recherent sa bìsita ghiada est netzessària s'aparauladura, est possìbile a cuncordare oràrios de intrada diversos de sos inditados in sa setzione Oràrios.
Aggiornamento
Servizi
Visite guidate
Dove si trova
Immagini
Video
Commenti