Bosa, Necròpoli de Coroneddu

Su cumplessu est assetiadu subra de un'affioramento pedrosu longu las pende·nos meridionales de un'altura a domìniu de sa badde de Modolo, in sa Planargia, regione de sa Sardigna tzentru-otzidentale.
Sa necròpoli cumprendet tres ipogeos pluritzellulares. Sa tumba I - de difìtzile atzessu ca torrada a pesare de m 4,50 respetu a su pranu de sartu – est costituida dae un'atrio e de duas tzellas coassiali. De s'atrio, a fundu irregulare (largh. m 1,65; lungh. m 1,00; alt. m 1,50) e orientadu a S, s'atzedet a s'anticella a traessu de unu portellu in parte iscalabradu. S'ambiente, a fundu cuadrangulare (largh. m 2,47; lungh. m 1,80; alt. m 1,32), presentat superfìtzies bene traballadas e bòveda lada. A su tzentru de su pamentu est fossada una coppella tzirculare (diam. cm 15; prof. cm 3).
S'intrada a sa tzella sutzessiva – torradu a pesare e cun rastru de su rincasso - s'aberit in su muru de fundu: su vanu, a pranta sub-cuadrangulare (largh. m 2,65; lungh. m 2,00; alt. m 1,30), cun bòveda còncava e irregulare, presentat a sos chirros duos piticos ambientes sussidiàrios. Su vanu subra de su muru d. tenet fundu ellìticu e irregulare (largh. m 1,20; lungh. m 0,77; alt. m 0,76) e bòveda a furru; sa tzella subra de su muru s. tenet fundu poligonale (largh. m 1,20; lungh. m 1,95; alt. m 0,85) e bòveda còncava. Sa tumba II est costituida dae un'ampru atrio orientadu a S, un'anticella semitzircolare (lungh. m 3,58; largh. m 3,17; alt. m 1,05/1,60) cun muros bene traballadas, e una tzella cun tres piticos vanos. Sa tzella presentat de sas decoraduras architetònicas isculpidas a rilievu: sa bòveda riproduit unu cobertura cun unu motivu a semichircu a s'in subra de su portellu, de su cale s'irradiano oto travetti; sos muros laterales sunt ornate de una curnisa.
A traessu de unu portellu torradu a pesare subra de su muru d. s'atzedet a unu vanu segundàriu (largh. m 1,60; prof. m 1,20; alt. m 0,97) a fundu cuadrangulare e cun bòveda lada. Subra de su muru s. s'aberint duas intradas: su primu ponet in unu piticu vanu a pranta sub-tzirculare (diam. m 0,65x0,73; alt. m 0,45), mentras su segundu introduit in un'ambiente a fundu cuadrangulare (largh. m 2,27; lungh. m 2,10; alt. m 1,20) cun bòveda lada. Sa tumba III presentat profundas alteratziones de s'impiantu originàriu: s'ispàtziu de sa tzella bilobata (lungh. m 2,50; largh. m 2,95; alt. m 0,65) era in orìgine caraterizadu dae duos ambientes distintos.

Istòria de sos iscavos
Sa necròpoli est nòdida de sa metade de su sèculu coladu.

Bibliografia
G. Lilliu, Sa tziviltade de sos Sardi de su neolìticu a s'edade de sos nuraghes, Torinu, FIAS, 1963, p. 117;
M.L. Ferrarese Ceruti, "Domus de janas in localidade Molimentos (Benetutti-Sassari)", in Bullettino de Paletnologia Italiana, XVIII, 76, 1967, pp. 85, 87, fig. 18,4;
V. Santoni, "Nota preliminare subra de sa casta de sas grotticelle artifitziales funeràrias de sa Sardigna", in Archìviu Istòricu Sardu, XXX, 1976, p. 40, fig. 5.
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Su Màrghine - Monumentos, Ala prima. Sassari, C. Delfino, 1998 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5), pp. 183-185.

Comente arribbare
Dae Bosa s'essit a diretzione de Macumere; deretu a pustis de si bortat a dereta pro Modolo e, a un'ulteriore bìviu, ancora a manca pro Modolo. A pustis de unos 200 metros, s'at a notare, a manca subra de sa tzima, su muru calcàreu de s'oru meridionale de s'altura de Coroneddu, cun sa grandu abertura de sa tumba I bene visìbile de su bassu. Si torrat a artziare su pendio colende pro sos campos.