Bosa, Museu de sas Conce

Antonio Atza (1925-2009), "Bida subra de su Temu cun conce e naturas mortas", particulare. Foto de Dietzel, Nelida Beatriz, de Catàlogu BBCC RAS

Su Museu de sas Conce est istadu realizadu in unu de sos edifìtzios mègius cunservados chi torrat a artziare a su 1700. A su pranu terra s'agatant su putzu, la pressat e sos vasconi ue sas peddes fiant atzufadas. Sas fases de sa conciatura, tintura e lavaggio a su primu pranu mentras a su pranu superiore sa fase de sa finitura de cale s'oteniant sa suola e vacchetta, rechertos dae sos legatori de libros casteddàios.
Su percursu ammustrat sas tècnicas de traballadura. Su visitadore podet caminare subra de sa superfìtzie vetrata chi cugùgiat sas bartzas originales e immedesimarsi in sa tosta mùngia fitiana de sos lavoranti aia atzufadu in abba e carchina, intentos a manigiare sas peddes friscas, finas a otènnere sas produtziones de calidade arta meda chi aiant fatu, belle unu sèculu, de sa tzitadina de Bosa sa capitale de sas concerie in Itàlia, apretziadas e bèndidas in sa Penìsula e a s'èsteru.
Sas betzas concerie sunt unu sìmbulu de archeologia proto-industriale de sa Sardigna. Sa traditzione conciaria de Bosa torrat a artziare a s'antiga Roma. Torrada a iscobèrrere in su Seschentos, fiat crèschidu finas a devènnere faina flòrida meda de su segundu Otighentos a totu sa prima metade de su Noighentos. Unos cantos edifìtzios pesant ancora longu s'isponda manca de su Temu, in curtzesa de su Ponte Vecchio; s'alliniamentu a ischierat de sos opifici costituit una de sas imàgines prus famadas de Bosa. Connotas cun su nùmene de Sas Conzas (sas conce) si fiat arribbadu a contare finas a 30 opifici ativos in s'època dae oro.
In manera progressiva, sa faina si fiat reduida e posca aiat sessadu in sa segunda parte de su sèculu XX a càusa de s'insalubrità de su protzessu produtivu e de sos miasmi prodùidos dae sa traballadura oramai incumpatìbiles cun s'apentu turìsticu nou de sa tzitade. Sos edifìtzios a duos pranos, costruidos in trachite ruja, sunt istados riconvertiti in sos ùrtimos de deghe annos pro acasagiare fainas cummertziales e abitatziones.