Su cumplessu de Sos Nurattolos pesat a sas faldas de sa punta de Senalonga in positzione dominante subra de s'altura de Buddusò e subra de sas baddes in tundu.
Su giassu cumprendet una fonte sacra, unu piticu tèmpiu "a megaron" - ambos cun chirra - e unas cantas cabannas, una de sas cales atacada a su tempietto.
Torrende a artziare su pendio chi porrida in cùcuru a s'altura s'adobiat sa fonte, assentada dae unu corpus de fundu tzirculare (diam. m 6,25) costruidu cun grussos massos dispostos in òpera poligonale in su paramentu esternu e cun blocos squadrati in sas istruturas internas.
Su fàbricu racchiude unu vestìbulu de fundu retangulare (lungh. m 5; largh. m 2,60; alt. cm 90) a su cale s'atzedet mediante un'intrada orientada a S (largh. cm 70).
A su tzentru de su muru de fundu de su vestìbulu s'aberit s'intrada, architravato cun vanu de iscàrrigu, de sa tzella cuadrangulare a setzione ogivale, chi amparat sa bena sorgiva.
Su piticu vanu presentat cobertura iscalare discendente cara a su fundu lunadu. Sa muratura est realizada cun massos de granitu de mèdias dimensiones, dispostos a filari regulares cun s'impreu de zeppe de camedda.
S'edifìtziu est inghiriadu dae sa costumada chirra sacra tzirculare (m 11,30 a NDE-ISCO, m 10,00 a SI-NO) realizadu in òpera poligonale (grussesa m 0,70/1,20) e atzessìbile a traessu de un'intrada laterale (largh. m 1,10) giradu a S e dotadu de istradeddas.
No a largu meda de su putzu est fraigada una cabanna tzirculare de grandu dimensiones (diam. internu m 8,40; spess. m 1,40) cun intrada architravato giradu a SI (largh. m 0,80). S'istrutura est realizada cun pedras in gènere de piticas dimensiones privas de traballadura e subrapostas sena particulare cura.
Subra de su cùcuru de s'altura s'agatat su piticu tèmpiu retangulare "a megaron", sas cales istruturas muràrias si cunservant ancora pro un'artària manna meda.
S'edifìtziu est realizadu a s'internu de una chirra ellìtica (diam. m 16 x 13) cun intrada orientada a E (largh. m 0,90).
Su fàbricu - fraigadu cun massos de granitu dispostos subra de filari regulares - presentat fundu retangulare (m 6,15 x 4; alt. m 2) cun intrada architravato orientadu a NO (largh. m 0,90; alt. m 1,20). Su tempietto si caraterizat pro sa presèntzia subra de su retro de su tìpicu perlongamentu de sos muros laterales.
A s'internu sos muros no ammustrant un'aggetto notèvole: s'est ipotizadu chi sas istruturas muràrias laterales reerent in orìgine una cobertura de linna a dòpiu spiovente.
Imbeniente a su tempietto est unu fàbricu prusaprestu singulare: si tratat de un'edifìtziu tzirculare (diam. m 5,20; alt. m 1) chi racchiude a s'internu unu segundu ambiente de sa matessi format (diam. m 2,30) tangente subra de su chirru SI e cun muros in forte aggetto. Sos duos fàbricos non parent presentare intradas.
A cùrtzia distàntzia, a una cuota prus elevada, sos traballos de iscavu ant cunsentidu de pònnere in lughe una noa, grandu cabanna a caràtere comunitàriu, sas cales muros sunt provididas de sedile a sa base, cunforma a cantu documentadu in sas gai naradas "cabannas de sas riuniones" atzapadas in numerosos bidditzolos nuràgicos.
Istòria de sos iscavos
Iscobertu in sos annos Sessanta, in annos reghentes est istadu interessadu dae faina de iscavu (Paola Basoli) e de traballos de assentu de s'àrea.
Bibliografia
A. Baltolu, Alcuni monumenti inediti dell'altopiano di Buddusò e Alà dei Sardi (Sassari)", in Studi Sardi, XXII, 1971, pp. 38-98;
G. Lilliu, "L'oltretomba e gli dei", in Nur. La misteriosa civiltà dei Sardi, Cinisello Balsamo, A. Pizzi, 1980, pp. 110, 114-116;
V. Santoni, "Il segno del potere", in Nur. La misteriosa civiltà dei Sardi, Cinisello Balsamo, A. Pizzi, 1980, p. 184;
E. Contu, "Il nuraghe", in La Civiltà nuragica, Milano, Electa, 1985, pp. 124, 126, fig. c a p. 139, pp. 130, 141, tav. X;
G. Lilliu, La civiltà dei Sardi dal paleolitico all'età dei nuraghi, Torino, Nuova ERI, 1988, pp. 393, 395, 537;
A. Sanna, "Nuove osservazioni su alcuni pozzi sacri della Sardegna settentrionale", in Per una storia dell'acqua in Sardegna. Atti del terzo Convegno internazionale di studi geografico-storici, Sassari, 1990, pp. 12-17;
G. Ugas, "Considerazioni sullo sviluppo dell'architettura e della società nuragica", in Sardinia in the Mediterranean: a footprint in the sea. Studies in Sardinian archaeology presented to Miriam S. Balmuth, a cura di R.H. Tykot e T.K. Andrews, Sheffield, Sheffield Academic Press, 1992, p. 230.
Comente arribbare
Dae su tzentru alaesu si sighit sa signalètica chi inditat sa zona archeològica de Sos Nurattolos o, in alternativa, cudda pro sa crèsia de San Francesco. Si protzedit in antis in pranu longu su caminu asfaltadu, tenende cura de tènnere sa s. a unu bìviu, duncas su percursu s'inerpica longu unu caminu asfaltadu, in pigada, finas a lòmpere a sa piazzola acanta su tzentru de acasàgiu de s'àrea archeològica, de cale movet s'àndala cun istradeddas chi porrida in cùcuru (a 1000 m de cuota), ue s'agatat su cumplessu nuràgicu.
Tipologia Contenuti:
Cumplessu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: sitiadu non gestidu
Provincia: Tàtari
Comune: Alà dei Sardi
Macro Area Territoriale: Nord Sardegna
CAP: 07020
Indirizzo: località Punta di Senalonga
Aggiornamento
Dove si trova
Video
Commenti