Istintinu, Torre de sa Pilosa

Su nùmene de sa turre derivat de su topònimu de sa zona, "Sa Pilosa", cun probabilidade in orìgine "ischit palosa" pro sa forte presèntzia dae pàgia marina. Sa turre, a 3 metros slm, compidaiat s'istrintu de s'Asinara e era in cuntatu visivu cun sas turres de s'Ìsula Lada e de Capo Falcone.
Sa turre, in scisto, tenet forma troncoconica cun diàmetru de base de 16 m, artària de 10 m e grussesa murària de belle 2,5 m. Su boccaporto, chi garantiat s'atzessu a sa casamatta, est a nàrrere s'ambiente internu a proa de bomba, est collocadu a belle 6 m de sa terra. Custa càmera, de su perìmetru tzirculare, presentat una bia a antunna cun pilastru tzentrale e est partzida in tres ambientes de tramezzi. In ognunu de custos ispàtzios est collocada una troniera, est a nàrrere una feritoia. A sa s. de s'intrada, a s'internu de s'istrutura murària, est collocada l'iscalat chi atzedet a sa pratza de armas, su terratzu esternu, subra de su cale ateretantu si collocaiant unos àteros cannones. In custu ambiente si reconnoschent ancora de sas istruturas restos de su spalamento, est a nàrrere de su parapetu ladu terra, e ala de sa mezzaluna, un'istrutura realizada in cannas e coppi, de sa forma a semichircu, chi amparaiat sas munitziones e sos sordados pro sa note.
Su fàbricu de sa turre si ponet in generale in antis de su 1578, data de sa relatzione de su Vitzeré De Moncada, in sa cale giai si faeddat de sa netzessidade de l'acontzare.
In su 1637 est testimoniadu un'atacu de galeras de Biserta e in su nadale de su matessi annu fintzas a banda de un'iscuadra navale corsara frantzesa, chi ant a finire pro distrùere sas turres de s'intreu setore N/O. Fortzis pro custas motivatziones, de documentos de archìviu, si ricavat comente a etotu in su 1637, in sa Torre de sa Pilosa, bi fiat istadu una majore assegnatzione de òmines e de armas.
Posca sa turre, a pustis de èssere istada acontzada o torrada a costrùere, est documentada in su 1720 in sa relatzione de su Cagnoli, I Cummissàrio de fàbricas, artillierias e fortificatziones, ue benit definida "turre de armas", est a nàrrere gagliarda, de defensa grae. De sighida, in sa relatzione de su 1767 de su piemontesu Ripol, est testimoniada in sa turre sa presèntzia de su "alcaide" ( su capitanu de sa turre), de un'artigliere e tres sordados, prus un'armamentu costituidu dae una spingarda e tres cannones. S'ammentant, in prus, riparatziones in su 1766, in su 1785-86, 1828 e 1841.
In su 1842 fiat istadu suprimida sa Bera Amministratzione de sas Torri, un'istitutu guvernadu dae un'òrganu deliberante, assentadu dae su vitzeré e de tres rapresentantes de sos bratzos parlamentares, chi gestiat sa defensa e sa fortificatzione de cuddos tretos de litorale sardu chi non fiant amministrados dae sas tzitades e de sos barones. Bator annos a pustis de, sa turre fiat istadu dismessa.

Istòria de sos istùdios
Sa turre est cumpresa in sas printzipales òperas subra de sas fortificatziones costeras in Sardigna.

Bibliografia
E. Pillosu, Sas turres litoranee in Sardigna, Casteddu, Tipografia Sa Cartotecnica, 1957;
F. Fois, Torri ispagnolas e fortes piemontesos in Sardigna, Casteddu, Sa Boghe Sarda, 1981;
G. Montaldo, Sas turres costeras in Sardigna, Sassari, Carlo Delfino, Sassari 1992;
F. Russo, Sa defensa costera de su Regnu de Sardigna de su XVI a su sèculu XIX, Roma, Istadu majore de s'Esèrtzitu, Ufìtziu istòricu, 1992;
G. Montaldo, "Fortes e Torri Costeras", in Sas Architeturas fortificadas de sa Sardigna tzentru-meridionale. Àutos de sa Die de Studio, Casteddu 16 santugaine 1999;
M. Rassu, Guida a sas turres e fortes costeris, Casteddu, Artigianarte, Casteddu 2000.

Comente arribbare
Si cursat sa SP cara a Istintinu, lassende a d. su bidditzolu turìsticu pro si dirìgere cara a Capo Falcone. A pustis de 4,5 km si crompet sa marina de sa Pilosa. Sa turre s'agatat in unu piticu isolotto in cara a sa marina. Pro la cròmpere est netzessària un'imbarcatzione.