Séddini, Domus de sa Rocca

Sa domus est fossada in unu massu de calcare subra de sa pibirista de sa pèntuma chi delimitat sa profunda badde de Baldana.
S'ipogeu, de tipu pluritzellulare, era in manera originària atzessìbile mediante unu portellu subra de su chirru S de su massu; fiat collocadu a notèvole artària de sa terra e era chi si podet sighire, cun bona probabilidade, cun s'ausìliu de pedarole isculpidas in sa roca, ma fintzas a traessu de un'ulteriore massu cun istradeddas, posca rotolato a badde.
A s'istadu atuale, s'atzessu (fortzis realizadu a sos cumintzos de su Noighentos) est costituidu dae una botola - aberta subra de su pamentu de s'apartamentu ricavadu in su massu - e mediante una scaletta de linna.
S'ipogeu, impreadu longu tempus comente a cantina, at subidu s'ampliamentu de sos ambientes, chi oe presentant integratziones in muratura e sostres.
S'interru consta de ses tzellas, duas de sas cales sunt istadas unidas in un'ùnicu ambiente.
S'originàriu portellu de atzessu a sa tumba est istadu creschidu (m 1,25 x 1,60) in edade medievale.
S'intrada introduiat in sa prima càmera, de fundu cuadrangulare (m 2,50 x 2,50), sa cale artària originària no est a discansu determinabile a càusa de sos rimanìgiamentos intervènnidos in su cursu de su tempus.
S'ambiente presentat a sos muros tres nitzas sopraelevate, fortzis realizadas posca.
Unu portellu cun rincasso a curnisa (largh. m 0,56; alt. atuale m 0,97) introduit in unu àteru vanu. Custu ambiente, de fundu cuadrangulare irregulare (m 2,40 x 2,00; alt. m 1,50), presentat su pamentu ribassato.
De sa tzella s'intrat a unu tres vanu, tràmite unu portellu sopraelevato abertu in su muru s. e in manera notèvole creschidu (m 0,82 x 0,96).
S'ambiente, de pranta subellittica (m 2,40 x 2,00 x 1,45), presentat in su muru d. una nitza (largh. m 1,30; prof. m 0,40; alt. m 0,66) uguale a sa de su vanu a e sopraelevata respetu a su pranu de su pamentu.
Unu bator vanu, in asse cun su pretzedente, est chi si podet sighire a traessu de unu portellu creschidu (m 1,00 x 0,90).
Sa càmera, tondeggiante (m 2,00 x 1,80; alt. m 1,10), cunservat subra de su chirru de fundu e subra de cuddu deretu duas nitzas realizadas a livellu de terra.
Sos ùrtimos duos ambientes laterales sunt abertos subra de su chirru orientale de su segundu vanu (m 0,90 x 1,66), ma podent èssere cròmpidos fintzas de sa càmera printzipale (m 0,50 x 0,80). Sos vanos sunt oe riunidos in un'ùnicu ambiente ribassato (m 4,00 x 3,00 x 2,10).

Istòria de sos iscavos
Su monumentu est istadu in manera reghente restauradu dae sa Soprintendenza pro sos Benes archeològicos de Sassari e Nùgoro.

Bibliografia
Ministeru de su Pùblicu Annestru, Elenco edifìtzios monumentales, LXIX, Roma, Tip. operaja romana cooperativa, 1922, p. 155;
A. Boscolo-M. Pintor-G. Loi Puddu, Ditzionàriu de sa Sardigna, Casteddu, Valdes, 1955, p. 127;
G. Marcialis, "Vico Mòvida, architetura domèstica in Sardigna", in Ichnusa, 9, 1957, p. 47, tav. 6;
V. Mòvida, "I grandu monumentos de sos òmines. Sa domus de Séddini", in Sa Noa Sardigna, 20 nadale 1981, p. 21;
P. Melis, Sa domus de s'elefante. Sassari, C. Delfino, 1991 (Sardigna archeològica. Ghias e itinerari; 15) pp. 39-42.

Comente arribbare
S'interru est situada in Via Natzionale, a su tzentru de Séddini, in curtzesa de sa periferia meridionale de s'abitadu.