Séddini, Crèsia de San Nicola de Silanis

Sa crèsia de San Nicola est situada in sa badde de su riu Silanis. Reduida a rùdere invàdidu dae sa vegetatzione, at connotu de reghente sa derrota de s'àbside, torrada a costrùere in s'ùrtimu restàuru. Su giassu currispondet a un'insediamentu monàsticu benedetinu, acanta su bidditzolu abbandonadu de Speluncas.
Sos dèchidos rùderes de sa crèsia de San Nicola, in una lussureggiante badde cursada dae su riu Silanis, s'imponent in su panorama romànicu sardu pro sa perfeta tècnica de trincu de sa pedra e sa particulare puresa de sas formas architetònicas.
Sa crèsia tenet fundu trinavata e est costruida de su totu in contzas calcàreos segados e postos in òpera cun estrema cura. Fiat istadu costruida in antis de su 1122 pro voluntade de Furatu de Gitil e de sa mugere Susanna de Lacon-Zori, chi apartenent a sa cerchia aristocràtica de su regnu de Torres. In cuddu annu sos duos còjubes l'aiant donadu a s'abbadia Montecassino, comente a dipendèntzia de s'abbadia de Sennora Nostra de Tergu. S'iscritzione funerària influida in sa fatzada est pertinente etotu a membros de sa famìlia de sos Zori. Sa fàbrica fiat istadu dirìgida cun probabilidade de unu mastru de formatzione lucchese. Paris a su San Pietro de Sorres est s'ùnica crèsia romànica sarda bortada a crusiera fintzas in sa navada tzentrale.
Sa superstite navada a N cunservat sas bias a crusiera cun sottarco de separatzione. S'àbside est orientada insolitamente a N/O. Sos muros divisòrios sunt formados dae pilastros a setzione cuadrangulare de sos cales s'innalzano sas arcadas. In su costàgiu setentrionale una ghenna architravata, cun arcu de iscàrrigu a totu de ses, cunsentiat de atzèdere a su campanile a canna cuadrada, como mutilo.

Istòria de sos istùdios
Est Raffaello Delogu (1953) a las dedicare su primu istùdiu istòricu-artìsticu. Pagos annos a pustis de Salvatore Rattu (1957) nde pùblicat unu cumpletu rilievu, mentras Alberto Boscolo (1959) analizat s'importu istòricu de s'iscritzione in fatzada. Sos istùdios de Renata Serra (1989) e de Roberto Coroneo (1993) sunt sos prus agiornados.

Bibliografia
R. Delogu, S'architetura de su Medioevu in Sardigna, Roma, Sa Libreria de s'Istadu, 1953, pp. 95-99;
S. Rattu, "Sa crèsia de San Nigola de Silanos (Sassari)", in Pallàdiu, VII, 1957, pp. 180-185;
A. Boscolo, "S'iscritzione de sa crèsia de santu Nigola in Soliu e sa famìlia de sos Zori", in Studios istòricos in onore de Francesco Loddo Canepa, II, Firenze, 1959, pp. 107-118;
M. Botteri, Guida a sas crèsias medievales de sa Sardigna, Sassari, Chiarella, 1978, pp. 131-132;
V. Mossa, Architetura e paesàgiu in Sardigna, Sassari, Carlo Delfino, 1981, p. 111;
R. Serra, Sa Sardigna, cannaca "Itàlia romànica", Milanu, Jaca Book, 1989, pp. 385-388;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300. Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 35;
R. Coroneo-R. Serra, Sardigna preromànica e romànica, cannaca "Patrimoniu artìsticu italianu", Milanu, Jaca Book, 2004, pp. 263-266;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. Itinerari turìsticu culturales, Casteddu, AV, 2005, p. 33.

Comente arribbare
Si cursat sa SP 143 chi de Pèifugas colat pro Bultzi e arribbat a Séddini. Imboccando unu caminu de su campu si lompet a pustis de pagos km a sa crèsia de San Nicola de Silanis, reduida a rùdere.