Argomenti
Argomenti
Sa necròpoli ipogeica de Montalè s'agatat in su territòriu comunale de Tàtari, a unos sete km de su tzentru tzitadinu, in periferia, a impinna a su bighinadu de Li Puntos, a s'internu de un'ampru ispàtziu pùblicu aorradu intre sas bias Medàllias de Oro e Mario Carboni.
Sa necròpoli ipogeica de Montalè est costituida dae ses interros fossados in unu bancone pedrosu calcàreu. Su giassu est datàbile a su Neolìticu Finale (4000 belle a.C.) e torradu a impreare fintzas in s'Edade de su Rame, finas a su 2500 a.C. belle.
S'àrea at torradu a intèndere de fortes atziones antròpicas fintzas reghentes chi nd'ant alteradu sa cunformatzione: una de sas domus de janas resurtat in parte distruida, mentras tres sunt istadas adatadas a impreos diversos chi nd'ant modificadu sa planimetria originària; petzi duos (sa gai narada "Tumba V" e sa nòdida "Tumba VI") testimòniant sas fases preistòricas. Sa gai narada "Tumba V", fossada in su bancone pedrosu, est atzessìbile a traessu de un'intrada a calatoia orientadu a Est chi cunsentit s'intrada a un'anticella cuadrangulare, como a chelu abertu a càusa de sa falada de sa bòveda.
S'anticella presentat unu portellu de intrada chi cunsentit s'atzessu a sa càmera printzipale, a fùrriu a sa cale si distribuint tres tzellas chi ateretantu comùnicant cun àteros bator ambientes segundàrios, segundu un'ischema a isvilupu "centripeto".
Su vanu tzentrale tenet fundu cuadrangulare (lungh. m 3.00; largh. m 3.40; alt. m 1.25 ca.): a su tzentru est presente unu pilastru a setzione sub-retangulare e sos muros de sa càmera printzipale sunt decorados cun figuras a bassu rilievu rapresentantes ses protomi taurinas cun murru a forma de trapètziu illonghiadu e corna lunadas, in prus de chi de un'ulteriora protome, cun sole corna lunadas, posta subra su portellu de atzessu a sa tzella Ovest. Pro sa densidade de sos motivos decorativos, sa Tumba V est nòdida fintzas comente a "Tumba de sas protomi taurinas". Sa gai narada "Tumba BI" presentat un'ischema planimètricu "a projetzione longitudinale" in cantu s'intrada acontesset cursende unu passadissu (dromos) de sa longària de unos 7 metros. S'interru est caraterizadu dae una càmera printzipale priva de elementos decorativos architetònicos (petzi de sas simpres curnisas modanate) ma est dotada fintzas issa de pilastru tzentrale; a fùrriu s'isvilupant tres tzellas laterales postas a "T" una de sas cales at subidu de sos disacatos istruturales a càusa de sa presèntzia de faina de cava in sas lestras adiacenze.
Istòria de sos iscavos
Sa necròpoli, in manera pretzedente disconnota fintzas in literadura, fiat istada iscoberta pro casu petzi a sa fine de sos Anni Setanta de su sèculu passadu.
Fiat istadu dae deretu ogetu de sistemàticas iscumbatas archeològicas chi si protrassero finas a su 2001 a òpera de sa Soprintendenza de Tàtari: s'iscavu archeològicu fiat istadu giutu mescamente de sas dott.sse Paola Basoli e Alba Foschi, funtzionàrias de su Ministèriu.
Bibliografia
Regione Autonoma della Sardegna, Tomba a domus de janas – Sassari, in
"Sardegna Cultura – Catalogo dei Beni Culturali"
G. Tanda, Le domus de janas decorate con motivi scolpiti, Cagliari 2015.
L. Foddai, Necropoli ipogeica di Montalè-Sassari, in S. Castia, M. Forteleoni, G. N. Cabizza (a cura di), La misura del tempo. Archeologia e astronomia. Il Prenuragico, Vol. 8, Sassari 2011, p. 52.
G. M. Demartis, Tomba 5 di Montalé-Sassari, Necropoli di Su Crucifissu Mannu-Porto Torres, collana "Il triangolo della Nurra", 2/4, Viterbo 1998.
P. Basoli, A. Foschi Nieddu, La Tomba delle Protomi Taurine in località Montalé (Sassari), in "Rivista di Scienze Preistoriche", XL, Firenze 1986, pp. 317-325.
Comente arribbare
S'interru s'agatat in sa periferia sud de sa fratzione de Li Puntos. Svoltare in Bia Medàllias de Oro in currispondèntzia de sa butega CentroCasa, a su cumintzu de bia Monte Tignosu, diretzione Tzentru de Restàuru de Baldinca. Cursare de su totu sa bia e a pustis de bator rugradas si firmare acanta s'àrea archeològica acresurada cun palos de castagno e inditada cun cartellu segnaletico.
Categoria Struttura: àrea o parcu archeològicu
Tipologia Contenuti:
Monumentu archeològicu
Archeologia
Fruibilità: Abertu
Provincia: Tàtari
Comune: Sassari
Macro Area Territoriale: Nord Sardegna
CAP: 07100
Indirizzo: via Medaglie D'Oro, s.n.c. - località Li Punti
Telefono: +39 079 279977
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Sas bìsitas a sa necròpoli sunt possìbiles petzi subra de aparauladura bia de curreu eletrònicu o telefònica. S'atzessu a sa necròpoli no est fàtzile pro sas caraterìsticas de su pozzetto, cun muros ripide e scivolose.
Modalità di accesso: a pagamentu
Biglietti :
Informazioni sui servizi: Bìsitas ghiadas petzi subra de aparauladura pro grupos e scolaresche de su martis a su sàbadu, esclùdidos sos festivos.
Aggiornamento
Servizi
Visite guidate
Dove si trova
Sassari, Necropoli Ipogeica di Montalè Numero immagini: 3
Video
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Stampa
Email
Commenti