Sassari, Crèsia de sas Cappuccine

Sa crèsia e su cunventu s'agatant a s'internu de sos muros istòricos de sa tzitade.
Sas Cappuccine aiant lòmpidu a sa tzitade de Sassari de su Real Cunventu de Madrìd in su 1670. Issas si fiant aposentados in sas domos bighinas a sa crèsia de San Salvatore (como iscumparta), donadas issas de su mèigu Salvatore de sa Rughe, chi aiat fraigadu sa crèsia a ispesas suas. Sa fundatzione de su cunventu però no aiat sighidu a cùrtziu tèrmine s'arribu issoro, sigomente s'autorizatzione a sa fundatzione fiat istadu cuntzèdida dae su magistratu de Casteddu petzi in su 1690, mentras la cunfirmat a banda de s'archipìscamu cagliaritano aiat lòmpidu s'annu sutzessivu. In tantu sas mòngias aiant retzidu numerosas lassas chi aiant permìtidu issas de innalzare su cunventu e de riedificare sa crèsia. Intre sos benefatores, in prus de chi pessonàgios illustres cales s'Incuisidore generale e su soberanu Tilipu IV, figuraiat fintzas su satzerdote don Giovanni Tola, sìndigu de su cunventu, su cale aiat contribuidu, in prus de chi a sa ricostrutzione de sa crèsia, dedicada a Gesùs, Giuseppe e Maria e cunsagrada in s'atòngiu de su 1692, fintzas a sa creatzione de s'antiportico de fatzada, urtimadu in su 1695, un'annu a pustis de sa morte sua.
Sa crèsia est pretzèdida dae un'atrio cuadrangulare cugugiadu dae una bia a carrada subra de curnisa modanata, chi s'ispirat a su modellu frunidu dae sa crèsia de San Pietro de Silki. S'àula est in navada ùnica scandita in tres campadas dae lesene dòricas subra de basamentu modanato. A s'in subra de s'aggettante curnisa modanata e classicamente decorada dae una fasca a triglifi inferiormente e de unu fregio a dentelli superiormente, s'impostat sa bia a carrada lunettata, illuminada dae piticas ventanas cuadrangulares chi agatant ispàtziu in sas lunette. In sa de tres e ùrtima campada s'aberint duas capellas simmètricas, de pagu sporgenti respetu a sa navada, cale s'atzedet a traessu de un'arcu a totu de ses ornato de una rosetta in cada vela. Sa capella absidale, de sa matessi amprura e artària de s'àula, tenet fundu cuadrangulare e furriada a carrada, e retzit sa lughe de duos oculi a sa tzima de su muru terminale.
Sa planarità de sa fatzada, de su totu priva de ornamentazione a etzetzione de su blasone marmòreu de don Giovanni Tola, est agigu interrùmpida dae su portale centinato e architravato e de sas tres ventanas cuadrangulares - sa tzentrale majore e sas laterales tamponate - a s'in subra de issu.
Segundu sos cànones de sa traditzione ispagnola, su cunventu e sa crèsia formant unu fronte ùnicu.
Su cumplessu monàsticu est costituidu dae duos corpos cuadrangulares cun duas cortes internas e de unu, minore, chi fiancheggia sa crèsia a manca. S'ala prus antiga est rapresentada dae su corpus de fàbrica chi sporge in prus de s'àbside de sa crèsia. Su chiostru at cunservadu sas formas originàrias, cun su pòrticu costituidu dae arcadas a de ses in manera lèbia ribassato subra de pilastros dòricos cuadrados cun istrintas mensole e, a su pranu superiore, una ventana cuadrangulare in currispondèntzia de ogni arcada; a su tzentru b'at unu putzu de su Setighentos.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est tzitada dae Enrico Costa (1937). A pustis de s'istùdiu de Marisa Porcu Gaias subra de s'istòria architetònica de Sassari (1996) est tzitada dae Aldo Sari in su volùmene dedicadu a s'artzidiòtzesi de turritana (2003).

Bibliografia
E. Costa, Sassari, Sassari, 1937;
V. Mòvida, Architeturas tataresas, Sassari, Gallizzi, 1965;
M. Porcu Gaias, Sassari. Istòria architetònica e urbanìstica de sas orìgines a su '600, Nùgoro, Ilisso, 1996;
A. Sari, Sa crèsia in s'Artzidiòtzesi de Sassari, cannaca "Aiat pedidu e arte sacra in Sardigna", Sestu, Zonza, 2003.