Seddori, Crèsia de Sennora Nostra de sas Gràtzias

Seddori s'estendet intre su Campidanu e sa Marmidda in unu territòriu prevalentemente collinare, ricu de insediamentos partinde dae s'edade preistòrica. In su Medioevu fiat istadu teatru de importantes avenimentos, mesches in su cuadru de sa gherra intre s'Arbaree e s'Aragona. Sa parrochiale de Sennora Nostra de sas Gràtzias est in paga distàntzia de su casteddu.
Sa parrochiale dedicada a sa Vèrgine de sas Gràtzias pesat subra de sos restos de una crèsia chi torrat a artziare a su sèculu XVI, de cale si cunservat petzi sa parte inferiora de su campanile, inserrada in sa restruturatzione acontèssida a fine Setighentos.
S'architetu Carlo Maino in su 1776 aiat retzidu s'incàrrigu de elaborare unu progetu de restruturatzione de sa crèsia, oramai tropu pitica e betza pro una populatzione in contina crèschida. Subra de disinnu de su Maino, collaboradore de s'architetu règiu Giuseppe Viana, fiant istadas torradas a costrùere sa zona presbiterale e sa cùpula.
Sa crèsia, de tipu tardobarocco, fiat istada urtimada intre su 1792 e su 1794, subra de disinnos e càrculos de su règiu misuratore Gerolamo Massei, chi aiat annantu ulterioras trasformatziones e ampliamentos.
In sa parte inferiora de s'imponente fatzada, intre bator còpias de aiais paradu cun capitellos iònicos e motivos decorativos in manera tìpica piemontesos, sunt collocados su grandu portale tzentrale, cun tìmpanu a alas truncadas sorretto de colunnas, e àteras duas ghennas laterales, incorniciate de delicadas modanature e sovrastate de nitzas bòidas.
Una curnisa aggettante partzit su primu de su segundu òrdine in su cale, in currispondèntzia cun su portale tzentrale, s'insertat una simpre ventana iscumpassada dae fastigio iscumpassadu dae una mensola sporgente. In cùcuru a sa fatzada ispicant tres edìcolas, de cales cudda tzentrale, prus arta e delimitada a sos chirros de chertas, si concruit cun unu tìmpanu.
Sa turre campanaria, a fundu cuadradu, s'àrtziat subra de su chirru deretu, respetu arretrada in manera lèbia a su prospetu. In sa parte originària de tipu gòticu-catalanu, sas aberturas ogivali sunt iscumpassadas dae archetos pènsiles mentras sa subrastante tzella campanaria, tardobarocca, est concruida dae unu cupolino otagonale.
L'interno est in fundu longitudinale dividida in tres navadas e navada, a sas cales testadas s'aberint duas cappelloni dedicados a Sant'Antonio de Pàdua e San Sebastiano. A sa rugrada de sos bratzos, subra de un'artu tamburu poligonale, est impostada sa cùpula.
In sa crèsia si cunservat su Retablo de Sant'Anna, polìticu tardocinquecentesco pintadu a tèmperat subra de tàula.

Istòria de sos istùdios
Sa crèsia est ogetu de una sintètica ischeda in su volùmene de Salvatore Naitza subra de s'architetura tardoseicentesca e purista (1992).

Bibliografia
A. Cavallari Murat, "S'architetura de su Setighentos in Sardigna", in Atos de su de XIII cungressos de Istòria de s'architetura. Sardigna, Roma, 1963;
V. Mòvida, Dae su Gòticu a su Barocu in Sardigna, Tàtari, Carlo Delfino1982;
S. Naitza, Architetura de su tardu '600 a su classitzismu purista. Nùgoro, Ilisso, 1992, ischeda 30;
L. Mocci, Testimonias artìsticas in sa Seddori medievale e moderna, Aristanis, S'Alvure, 2002;
Sas prendas de s'architetura religiosa. Istòria, restàuros e arredos de s'istile romànicu a cuddu clàssicu, a cura de N. Rujos-S. Meloni, Partiolla, Gràfica de su Parteolla, 2005.