Sa turre de su Coltellazzo dòminat sa tzitade fenìtziu-pùnica de Nora. Comente sa turre de Chia, fintzas custa fiat bènnidu costruida subra de sa collinetta chi giai in època fenìtzia acasagiaiat un'acròpoli. Dae inoghe si dòminant sos tres ti pònnere de Nora. De sa segunda metade de su sèculu XVI sa turre deviat amparare sas insenature e sas peschiere de assaltos corsaros. Era in cuntatu visivu cun sas turres de Cala De Ostia, San Macario e de su Diàulu.
Sas fundatziones de sa turre imbarant subra de sos restos de antigas istruturas de s'acròpoli de Nora, pro custu aiat dadu "Castellas". Sa denumenatzione "Coltellas" torrat a artziare a su Medioevu, ca "Cortelazo" est presente in sa carta de su Vesconte (1318). De su 1740 su nùmene de sa turre si ligat fintzas a su serente santuàriu de Santu Efisio patronu de Casteddu e de sa Sardigna ("Coltellas de Santa Efis").
Geògrafos e esploradores militares aiant riveladu sa netzessidade de costruire unu logu de guàrdia fortificadu in s'iscògliu de su Coltellazzo, positzione ideale pro vigilare su mare e sa lestra ala de intro. Unu logu de guàrdia esistiat de sos cumintzos de su sèculu XVI: de documentos si rilevat chi in sa santandria 1505 in su munitzìpiu de Casteddu si discutiat de sos salàrios de sas guàrdias de Pula, Carbonara e Santu Elia. De sighida, comente a est testimoniadu in su 1578, sos duos òmines de guàrdia fiant istados stipendiati de su feudatàriu su conte de Quirra. Sa turre de Costellas de Pula at a intrare in funtzione petzi in su 1607.
Sa turre teniat forma troncoconica cun unu piticu parapetu verticale, diàmetru de base de 12 m, grussesa murària de belle 2 m e artària de 11 m. S'intrada, abertu a belle 6 m de sa terra e giradu a S, poniat in una càmera interna, larga 7,5 m e bortada a cùpula, cun pilastru tzentrale e costoloni de irrigidimento. In issa fiant ricavados unos cantos ambientes, intre cales s'aposentu de s'alcaide, s'allògiu pro sos sordados, sa santabarbara, sos magasinos, sa cambusa e la coghinat. A dereta de s'intrada, un'iscala ricavada dae sa grussesa murària giughiat in sa pratza de armas. Sa terratza fiat posca cugugiada dae una mezzaluna.
In su 1680 s'Aleo la designat "Fortalleza Coltellaz". In su Setighentos funtzionaiat comente a "Torre de armas", est a nàrrere "gagliarda", a defensa grae, cun unu distacamentu de bator òmines, s'artigliere e su cumandante. Sa funtzione sua abarraiat sa de amparare su porticciolo.
Intre su 1722 e su 1728 sa turre fiat bènnidu trasformada in forte a òpera de s'ingegner Antonio Felice de Vincenti, coadiuvato de s'ingenieri Bellin e de su capitanu Audibert. De su sèculu XIX sa turre aiat subidu interventos arbitràrios chi nd'aiant modificadu s'aèrgiu; subra de su nou terratzu fiat istadu collocadu unu semàforu pro sejos nàuticos.
Istòria de sos istùdios
Sa turre est cumpresa in sas printzipales òperas subra de sas fortificatziones costeras in Sardigna.
Bibliografia
E. Pillosu, Le torri litoranee in Sardegna, Cagliari, Tipografia La Cartotecnica, 1957;
E. Pillosu, "Un inedito rapporto cinquecentesco sulla difesa costiera di Marco Antonio Camos", in Nuovo Bullettino Bibliografico Sardo e Archivio delle tradizioni popolari, V, 1959;
F. Fois, Torri spagnole e forti piemontesi in Sardegna, Cagliari, La Voce Sarda, 1981;
G. Montaldo, Le torri costiere in Sardegna, Sassari, Carlo Delfino, Sassari 1992;
F. Russo, La difesa costiera del Regno di Sardegna dal XVI al XIX secolo, Roma, Stato maggiore dell'Esercito, Ufficio storico, 1992;
G. Montaldo, "Forti e Torri Costiere", in Le Architetture fortificate della Sardegna centro-meridionale. Atti della Giornata di Studio, Cagliari 16 ottobre 1999;
M. Rassu, Guida alle torri e forti costieri, Cagliari, Artigianarte, Cagliari 2000;
C. Tronchetti, Nora. Sassari, C. Delfino, 2001 (Sardegna archeologica. Guide e itinerari; 1).
Categoria Struttura: Monumentu o Cumplessu monumentale
Tipologia Contenuti:
Architetura fortificada
Fruibilità: Abertu
Provincia: Casteddu
Comune: Pula
Macro Area Territoriale: Sud Sardigna
CAP: 09050
Indirizzo: viale Nora, s.n.c.
Telefono: +39 329 6715230 +39 392 0448674 +39 070 9209366
Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Sa turre est visitabile petzi cun s'acumpagnamentu de una ghia pro motivos de seguridade. Si cussìgiat de prenotare sa bìsita e de mutire in manera antitzipada s'istrutura in antis de pranificare sa bìsita. Pro aparauladuras online, achistu de sos billetes, e averguare s'efetivu istadu de fruibilità de sa turre, consultare sa pàgina web de su gestore.
Modalità di accesso: a pagamentu
Aggiornamento
Dove si trova
Immagini
Testi
Video
Commenti