Palau, Tumba de gigantes de Saiacciu

S'àrea archeològica est situada in localidade "Stazzo S'Ajacciu", subra de unu cùrtziu terratzu granìticu, in su pendio orientale de unu montigru cara a su cursu de su riu Lisat, in sa Gallura costera.
Su cumplessu cumprendet una tumba de gigantes, unu tzìrculu megalìticu cun duos menhir, e un'edifìtziu retangulare.
S'interru apartenet a sa casta de sos interros a filari cun contzo "a dentelli".
Su monumentu cunservat ancora in ala sas alas de s'esedra, mentras belle nudda abarrat de sa càmera, giai derrùida in edade bizantina - pro costruire un'edifìtziu a fundu retangulare in sas bighinàntzias - e smantella in annos reghentes de mèdios mecànicos. S'emiciclo de s'esedra (arcu m 20,00; alt. m 1,50) - orientadu a sud-est - est realizadu cun blocos de granitu retangulares de mèdias e grandu dimensiones, postos in òpera subra de filari regulares: sos massos de su segundu filare torrant de m 0,30 respetu a sos sutastantes, delimitende unu bancone-sedile. S'intrada de su vanu funeràriu s'aberit belle a su tzentru de s'esedra. In s'àrea antale sas alas de s'emiciclo s'agatat unu contzo cun fregio "a dentelli": lu bloco truncu-piramidale (lungh. m 1,55; alt. m 0,90; spess. m 0,50) - bene rifinidu - cunservat in sa superfìtzie superiora tres càmbaras. Sa presèntzia, in s'àrea de s'emiciclo, de duos pozzetti votivos fossados in sa roca, e su rinvenimentu a s'internu de issos de numerosos frammentos tzeràmicos, atestant sa funtzione sacra de custa ala de su monumentu.
S'interru est datàbile a su 1400-900 a.C.
Acanta sa tumba sunt presentes unu menhir e unu tzìrculu megalìticu, chi testimòniant sa frecuentatzione de su giassu in una fase pretzedente.
Lu tzìrculo, cunservadu pro metade de s'isvilupu suo (diam. m 4,60; spess. m 0,45), est costruidu cun lastre de granitu conficcate a gurteddu e dispostas subra de duos alliniamentos parallelos e curvilinei. Duos menhir giacciono a est de su tzìrculu.
Pagu a nord-est de s'esedra de sa tumba, s'agatant sos restos de un'edifìtziu de fundu retangulare (lungh. m 6,00; alt. m 0,30) cun paramentu a dòpiu filare de lastre ortostatiche; subra de s'àngulu de su fàbricu est istada fraigada un'istrutura fintzas issa retangulare (lungh. m 11; largh. m 4,20; alt. m 0,45) realizada cun pedras de su profilu esternu bene traballadu.

Istòria de sos iscavos
Sa tumba fiat istadu fossada in sos annos '80 de su Noighentos, a òpera de sa Soprintendenza Archeològica pro sas provìntzias de Sassari e Nùgoro.

Bibliografia
A. Antona, "S'Aiacciu de Ingiò (Palau, Prov. de Sassari)", in Rivista de iscièntzias preistòricas, XL, 1-2, 1985-1986, p. 430;
M. Solinas, "Palau. Tumba de gigantes de S'Ajacciu", in Archeologia de su territòriu. Territòriu de s'archeologia: unu sistema informativu territoriale orientadu subra de s'archeologia de sa regione ambientale Gallura, a cura de R. Caprara, A. Luciano, G. Maciocco, Sassari, Carlo Delfino, 1996, pp. 655-656;
M. Solinas, "Palau (Sassari). Localidade Monte Sajacciu", in Bulletinu de archeologia, 43-45, 1997, pp. 91-92.

Comente arribbare
Essire dae Palau e pigare sa SS 133 in diretzione de Lungone. Aia cursadu pagos chilòmetros s'arribbat a unu ristorante in currispondèntzia de su cale s'acumprida a manca in una stradina asfaltada. A su primu bìviu svoltare a dereta, sighende sos indicos pro sa crèsia de San Giorgio. Sighire subra de custu caminu superende su cantzellu de su terrinu intro cale s'agatat sa cresiedda, una domo sutzessiva e una pariga de corcovadas (sa prima a dereta, sa segunda a manca) a pustis de sas cales s'adobiat subra de sa dereta unu tumbarinu a sicu cun una scaletta de linna, superada sa cale s'arribbat gasi a sa tumba de gigantes.