Miris, Palatzu Boyl

Miris est un'importante tzentru agrìculu chi isfrutat una favorèvole positzione geogràfica ca insertadu in unu territòriu resu fertile de sa bundàntzia de abba de sos duos rios chi lu cursant. Est nòdidu in s'ìsula pro sos vergeris suos impiantati segundu sa traditzione de sos Camaldolesos in su sèculu XIII. Palatzu Boyl est in su tzentru istòricu de su paisu.
Palatzu Boyl pesat subra de su logu de una preesistente domo sennorile chi torrat a artziare a su sèculu XIV. Oe sede de su Museu de sa prenda e costùmene sardu, in su cursu de su tempus s'edifìtziu aiat subidu numerosas trasformatziones. Finas a sas ùrtimas dècadas de su Setighentos fiat istadu de propiedade de sa famìlia Vacca, de cale una discendente aiat cojuadu su marchesu Vittorio Pilo Boyl de Potuvigari. Custos, ingenieri militare, in collaboratzione cun su frade Carlo, aiat realizadu sos atuales rimodernamenti e ampliamentos de sa villa: su betzu edifìtziu fiat istadu inserradu in cuddu nou, de cale sa galleria de intrada e sa fatzada neoclàssica costituint sos aspetos prus interessantes.
Su de oe palatzu s'isvilupat in longària e presentat in fatzada una sèrie de ventanas dispostas in manera regulare subra de duos pranos, totus iscumpassades de mensole in manera lèbia aggettanti. Sa parte tzentrale, in manera lèbia sobrada, est scandita in manera verticale de bator lesene, iscumpassadas, petzi a su pranu inferiore, de capitellos iònicos. In su corpus tzentrale s'aberit su grandu portale de intrada, iscumpassadu dae unu curridore dae ferru adobbadu e, galu prus in artu, de una terratza belvedere subra de su cale parapetu imbarant bator bustos in màrmaru biancu, allegorias de sas istajones.
In sa noa e elegante abitòriu de sa famìlia Boyl fiant retzidos importantes e illustres istràngios: sa famìlia reale in bìsita in Sardigna, su Valery, bibliotecàriu de Versailles e biagiadore in Sardigna, Gabriele D'Annunzio, Grazia Deledda e àteros ancora.
Sa famìlia Boyl at mantentu sa propiedade de sa villa finas a su 1978, cando fiat istada acuistada dae su Comunu de Miris chi nd'aiat esecutadu sos traballos de restàuru. Subra de sa fatzada còrnicos, lesene e cornicione marcapiano biancos ispicant subra de su bellu ruju pompeiano de sos muros. In sa corte est istada ricavada un'ispàtziu pro vàrias manifestatziones cun chèntinas de logos a sèere, su pranu inferiore est costituidu dae una sèrie de salas de rapresentàntzia mentras in sas salas superioras si sunt ricavados ispàtzios pro cunvegnos e ambientes destinados a museos.

Istòria de sos istùdios
Su palatzu est ogetu de una sintètica ischeda in su volùmene de Salvatore Naitza subra de s'architetura tardoseicentesca e purista (1992).

Bibliografia
Augusto Cavallari Murat, S'architetura de su Setighentos in Sardigna in Atos de su de XIII cungressos de Istòria de s'architetura, Torinu 1963;
V. Mòvida, Dae su Gòticu a su Barocu in Sardigna, Delfino, Tàtari 1982;
S. Naitza, Architetura de su tardu '600 a su classitzismu purista. Nùgoro, Ilisso, 1992, ischeda 55.