Logusantu, Crèsia de San Leonardo

Sa crèsia de San Leonardo, chi at dadu su nùmene a sa punta, s'agatat pagos metros a O de sas istruturas militares de su Casteddu de Balaiana.
Sa crèsia de San Leonardo teniat funtzione de capella de su casteddu de Balaiana e est unu de sos prus piticos edifìtzios romànicos de s'ìsula. Sos motivos de interessu torrant a sètzere in s'orgànicu e spettacolare insertada in su paesàgiu gadduresu, e in su materiale costrutivu, su granitu, impreadu intre su XI e su sèculu XIII solu in pagas crèsias romànicas de sa Sardigna nord-orientale.
Sa fàbricu suo si còllocat in su sèculu XII. S'istrutura architetònica est simpre meda: àula a navada ùnica bortada a carrada, àbside semitzircolare subra de cale imbarat su catino. S'intrada est collocadu in unu de sos costàgios de sa crèsia, cudda S, acumpangiadu dae una ventana istrinta meda; una àtera ventana est situada a su tzentru de s'àbside, in manera perfeta orientada, mentras un'abertura cruciforme s'agatat in s'ala arta de su prospetu O. Unu tumbarinu est postu a amparu de su chirru O de s'edifìtziu, de su totu realizadu in granitu, cun su cobertura a duas faldas in lastre de scisto. Sa tècnica costrutiva est costituida dae una sèrie de filari orizontales de blocos prus piticos de cuddos impreados pro su casteddu e prus pagu traballados.

Istòria de sos istùdios
Pro s'istòria de Logusantu faghet a fàghere riferimentu a unos cantos istùdios, intre cales su de Antonio Murineddu, de su 1962, e cuddu prus reghente de Mario Scampuddu, de su 1996. Pro su casteddu si rimandat a su contributu in su volùmene de Foiso Fois "Castelli de sa Sardigna medievale", de su 1992. Pro sa crèsia de San Leonardo si bidat s'ischeda in su volùmene de Roberto Coroneo subra de s'architetura romànica in Sardigna (1993).

Bibliografia
V. Angius, "Gallura", in G. Casalis Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S. M. su Re de Sardigna, VII, Torinu, G. Maspero, 1840, pp. 41-196;
A. Murineddu, "Logusantu", in Gallura: aspetos istòricos, geogràficos e econòmicos, a cura de A. Murineddu, Casteddu, Fossataro, 1962, pp. 244-252;
F. Fois, Castelli de sa Sardigna medievale, a cura de B. Fois, Cinisello Balsamo, Silvana, 1992, pp. 188-189;
M. Scampuddu, Paisos de Gallura: Logusantu: istòria e imàgines, Sassari, EDES, 1996;
R. Coroneo, Architetura romànica de sa metade de su Milli a su primu '300, Nùgoro, Ilisso, 1993, ischeda 62;
R. Coroneo, Aiat pedidu romànicas de sa Sardigna. tinerari turìsticu-culturales, Casteddu, AV, 2005, pp. 36-37.

Comente arribbare
Pro cròmpere Logusantu si cursat sa SS 133 de Tèmpiu cara a Palau. A su km 22 s'agatat su bìviu pro su paisu, chi si podet sighire a pustis de calicunu km. Superadu s'abitadu s'adobiat sa punta de San Leonardo, subra de cale pesat sa crèsia omònima, capella de su casteddu de Balaiana, de cale a cùrtzia distàntzia si cunservant sos rùderes.