Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Fordongianus, Losa e crèsia de Santu Lussorio

Fordongianus, Losa e crèsia de Santu Lussorio

Fordongianus, Losa e crèsia de Santu Lussorio

Su giassu in cale pesat su santuàriu de San Lussorio currispondet a un'àrea de necròpoli, a su cumintzu pagana, de s'antiga tzitade de Forum Traiani, assetiada subra de su chirru orientale de sa bia romana "a Turre Karales".
S'identificatzione de su logu in cale aiat acontèssidu su martìriu de su santu e fiat istadu fraigadu su santuàriu a issu dedicadu est afidada, de pare a pare, a s'iscritzione oe murada in su ladu S de sa crèsia romànica de Santu Lussorio de Fordongianus e a sa "Passio Sancti Luxurii", su cale autore connoschiat sa losa.
Est dàbile chi giai in su sèculu IV esisteret una "memòria" in onore de Lussorio, in un'ambiente ipogeu giai chi esistit, verosimilmente impreadu in pretzedèntzia cun destinatzione funerària o cultuale. A custu vanu retangulare semi-ipogeu fiat istada agiunta a O una pitica àbside, mentras subra de su chirru N fiat istadu fraigadu unu vanu cuadradu, a su cale tzentru fiat postu su monumentu funeràriu, cuadrangulare, impostadu subra de una fossa terragna retenta sa tumba de su màrtire. A fùrriu a s'interru de Lussorio si fiat realizadu unu deambulatorio a forma de U a traessu de su cale sos pellegrinos bisitaiant su logu santu.
L'istruturat martiriale tardoantica fiat istada crèschida in tarda edade vandàlica o in su primu perìodu bizantinu, agiunghende un'ambiente cun àbside e cun una mensa de altare. In sa prima metade de su sèculu VII, s'impiantu aiat rùidu a ruina e, in sa fase de restruturatzione, fiat istada fraigada un'àula noa de cultu, a cale diat èssere pertinente fintzas una bartza batesimale, atribuìbile fortzis a unu piticu battistero. Est possìbile scorgere ancora suta de su pamentu de sa crèsia romànica sos restos de custu edifìtziu bizantinu.
Sa crèsia romànica de Santu Lussorio fiat istada costruida in blocos de vulcanite a sos cumintzos de su sèculu XII. Tenet fundu a ùnica navada bortada a carrada cun àbside a E. De custu primu impiantu restant oe petzi su chirru N e s'àbside. Longu su basamentu s'insertant elementos iscultòreos cun figuratziones antropomorfas.
Sa cobertura originària e lu muro S aiant crolladu; sa ricostrutzione aiat acontèssidu intre su 1250-70 e si fiat seberadu de pònnere in òpera una cobertura de linna in sostitutzione de sa pretzedente dae pedra. Sa fatzada fiat istada torrada a costrùere in edade aragonesa: ispicat su portale gòticu-catalanu.

Istòria de sos iscavos
Sas primas iscumbatas fiant istadas fatas intre su 1899 e su 1902 de Filippo Vivanet. Posca sas chircas fiant istadas ghiadas dae Ferruccio Barreca partinde dae su 1969, de Carlo Tronchetti in su 1980, de Raimondo Zucca in su 1989, in fines de Paolo Benito Serra. Sos istùdios e sos aprofundimentos sunt totora in corsicanu.

Bibliografia
R. Delogu, L'architettura del Medioevo in Sardegna, Roma, La Libreria dello Stato, 1953, pp. 14-15, 56-58, 184;
R. Zucca, Le iscrizioni latine del martyrium di Luxurius (Forum Traiani-Sardinia), Oristano, 1988;
R. Zucca, Forum Traiani alla luce delle nuove scoperte archeologiche", in Il Suburbio delle città in Sardegna: persistenze e trasformazioni, Atti del III convegno sull'archeologia tardo-romana e altomedievale in Sardegna, Taranto, 1989, pp. 125-143;
R. Zucca, "Fordongianus (Oristano). Località San Lussorio", in Bollettino di Archeologia, 3, 1990, pp. 141-142;
R. Coroneo, Architettura romanica dalla metà del Mille al primo '300, Nuoro, Ilisso, 1993, scheda 7;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architettura tardogotica e d'influsso rinascimentale. Nuoro, Ilisso, 1994, scheda 5;
P.G. Spanu, La Sardegna bizantina tra VI e VII secolo, collana "Mediterraneo tardoantico e medievale. Scavi e Ricerche", Oristano, S'Alvure, 1998, pp. 65-74;
R. Zucca, "Martyrium Luxurii", in La Sardegna paleocristiana tra Eusebio e Gregorio Magno. Atti del Convegno Nazionale di studi, Cagliari, 1999, pp. 515-523;
P.G. Spanu, Martyria Sardiniae. I santuari dei martiri sardi, collana "Mediterraneo tardoantico e medievale. Scavi e Ricerche", Oristano, S'Alvure, 2000, pp. 97-114;
C. Oppo, "Il santuario di San Lussorio a Forum Traiani. Alcune note sulla chiesa bizantina", in Città, territorio, produzione e commerci nella Sardegna medievale. Studi in onore di Letizia Pani Ermini, a cura di R. Martorelli, Cagliari, AM&D, 2002, pp. 169-186;
R. Coroneo-R. Serra, Sardegna preromanica e romanica, Milano, Jaca Book, 2004, pp. 252-253;
R. Coroneo, Chiese romaniche della Sardegna. Itinerari turistico-culturali, Cagliari, AV, 2005, pp. 69-70.

Comente arribbare
Dae sa SS 131 s'acumprida a su bìviu pro Simaxis e s'imbocca sa SS 388. Su santuàriu de San Lussorio est assetiadu subra de una modesta altura unos 2 km in antis de su paisu de Fordongianus.

Categoria Struttura: Monumentu o Cumplessu monumentale

Tipologia Contenuti: Architetura religiosa

Fruibilità: Abertu

Provincia: Aristanis

Comune: Fordongianus

Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna

CAP: 09083

Indirizzo: SS 388

Telefono: +39 0783 60157

Email: info@forumtraiani.it

Sito Web: www.forumtraiani.it

Facebook: www.facebook.com/ForumTraiani

Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Sa Crèsia de Santu Lussorio est visitabile totu s'annu, petzi subra de aparauladura, mutende sa Soc. Coop. Forum Traiani a su nùmeru +39 0783 60157.

Modalità di accesso: a pagamentu

Biglietti :

  • Reduidu : 2.5 €, dae 6 a 14 annos, .

  • Intreu : 5 €, de sos 15 annos in susu, .

Informazioni sui servizi: Pro sos laboratòrios didàticu-educativos est netzessària s'aparauladura antitzipada, subra de sa base de su calendàriu de sas fainas programadas. Sas audio ghias so multilìngue (frantzesa, inglesa, tedescu e ispagnolu).

Aggiornamento

13/12/2024 - 10:28

Servizi

Sala per la didattica Sala per la didattica

Audioguide Audioguide

Visite guidate Visite guidate

Dove si trova

Commenti

Scrivi un commento

Invia