S'ìsula de Santu Antiogu est collegada a sa costa S/O de sa Sardigna de un'istmu artifitziale. Cala Seda est subra de su chi bessat opostu.
Cala Seda rapresentat su segundu nùcleu insediativo - in òrdine de tempus - sortu in Sardigna pro voluntade de su guvernu sabàudu.
In su 1754 sa Segreteria de Istadu de su Rennu de Sardigna aiat progetadu una prima colonizatzione de s'ìsula de Santu Antiogu, in s'estremidade N acanta s'insenatura de Calasera e su foghe de su Rio Topei ma, a càusa de contierras cun s'artzipìscamu de Casteddu, chi sobraiat deretos de isfrutamentu de s'ìsula, su progetu no aiat tentu logu.
Petzi carchi annu prus tardu, in su cabudanni de su 1770, aiat lòmpidu a s'ìsula una comunidade de Tabarchinos (gentes de orìgine lìgure chi sin de su sèculu XVI si fiant trasferidas a sa localidade de Tabarka, acanta Tùnisi, pro praticare in sas abbas in tundu sa pisca de su coraddu), chi sin de duos annos in antis aiat presentadu rechesta a su guvernu sardu de si pòdere trasferire a s'ìsula sulcitana. De sas operatziones de trasferimentu e insediamentu de sos colonos fiat istadu incarrigadu s'Òrdine de sa Sacra Religione de sos Santos Maurizio e Lazzaro, a cale in su 1758 su re Càralu Emanuele III de Savoja aiat cuntzèdidu s'ìsula in feu cun su còmpitu de ripopolarla.
Su progetu de sa fundatzione noa, elaboradu dae su logutenente de artillieria Belly, previdiat un'abitadu chi s'isviluparet segundu lu tratzadu a reticolo chi ancora oe lu caraterizat. Una bia individuadu su fulcro de s'abitadu (chi currispondet a s'atuale pratza Munitzìpiu), su Belly aiat tratzadu s'asse printzipale (atuale bia Roma), orientadu N/E-S/O, subra de su cale si diant èssere rugrados a àngulu retu sos àteros assos viàrios. Cada unidade abitativa, de costruire cun pedra e terra impastata, diat àere tentu sa corte, s'istalla, su fienile e s'ortu; sa riserva ìdrica comuna diat àere agatadu logu a su tzentru de sa pratza, mentras sa parrochiale diat èssere istada fraigada subra de su chirru N de sa pratza matessi.
S'amparu de su territòriu fiat asseguradu dae sa possente turre chi ancora oe dòminat su tzentru istòricu de s'abitadu. Costruida in su 1756 segundu su progetu de s'ingenieri militare Vallin, fiat presidiada dae unu distacamentu formadu dae bator sordados e cunsentiat su bardiamentu de s'ispigru de mare e de sas costas intre sas ìsulas de Santu Antiogu e de San Pedru e sa terraferma, cun una visuale de 20 km.
Realizada in contzas dae pedra vulcànica subra de unu basamentu pedrosu a sa tzima de su promontòriu cara a Carluforti, tenet sa clàssica forma a tuva de conu cun unu diàmetru de base de in prus de 16 m e un'artària de 11 m a su terratzu. Si cumponet de duos ambientes subrapostos de cales cuddu inferiora era s'antiga cisterna, ùnica risursa ìdrica pro sos torrieri, in època reghente allargada e dotada de una larga intrada de s'esternu. S'intrada a 4 m de cuota introduit in una càmera tzirculare de 10 m de diàmetru, coberta cun bia a cùpula sorretta de unu pilastru. Su vanu est partzidu in prus ambientes de unos cantos terratzos. De s'iscala aberta subra de sa dereta de su boccaporto e ricavada in sa grussesa murària, s'arribbat a sa pratza de armas, oe irriconoscibile a pustis de vàrios interventos cha ant trasformadu merloni, cannoniere e garitte. Como sa turre est sede de mustras temporàneas e de fainas culturales.
Sa parrochiale, intitulada a San Maurizio, fiat istada fraigada petzi in su 1838 e in unu giassu diferente de cuddu prevìdidu in su progetu de su Belly, pro evitare chi sa mola sua istorbaret sa visuale de sa turre. A fundu tzentrale, fatzada timpanata e duas campaniletti a cupolino, est atribuida a una prima progetatzione de Belgrano de Famolasco, posca a una trasformatzione classicistica curada dae Carlo Pilo Boyl in su primissimo Otighentos.

Bibliografia
V. Angius, boghe "Cala-seda", in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su Re de Sardigna, III, Torinu, G. Maspero, 1836, pp. 305-306;
M. Cabras-P. Rivano Poma, Cala Seda. Istòria e folklore literàriu, Casteddu 1980;
F. Fois, Torri ispagnolas e fortes piemontesos in Sardigna, Casteddu, 1981;
G. Montaldo, Sas turres costeras de sa Sardigna, Tàtari 1992;
D. Pinna, "S'ìsula de Santu Antiogu de su Medioevu a sas dies nostros", in Sas ìsulas sulcitane, a cura de N. Sciannameo, Casteddu, 1994, pp. 106-111;
D. Cipollina, "Sa 'pitica Torinu'. Cala Seda, su paisu de sos caminos a àngulu retu chi ammentant sas solutziones urbanìsticas de su cabulogu piemontesu", in Sardigna Fieristica, 1998, sena pàginas;
M. Rassu, Guida a sas turres e fortes costeris, Casteddu, 2000.