Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Bortigale, Nuraghe Orolo

Bortigale, Nuraghe Orolo

Bortigale, Nuraghe Orolo

Su nuraghe est assetiadu a mesa costa de su chi bessat de Crastu Littu, in positzione de ampru domìniu subra de sa pranura de Macumere e subra de sas alturas de Abbasanta e Paule.
Si tratat de unu nuraghe cumplessu - unu de sos mègius cunservados de su Màrghine - chi cumprendet una turre printzipale a sa cale est istadu agiuntu, subra de sos cherbeddos, unu bastione cun duas turres.
Su corpus agiuntu bilobato (m 17,50 x m 21; alt. m 6,10/4,50) - fraigadu cun blocos de trachite de notèvoles dimensiones dispostos subra de filari regulares - est atzessìbile a traessu de un'intrada risparmiada a su tzentru de sa cortina frontale, in manera lèbia còncava, subra de su matessi asse de su de su mastio.
S'intrada, cuadrangulare (largh. m 1,18; alt. m 1,58) e serradu dae un'architrave (lungh. m 2,35; largh. m 1,05; spess. m 0,65) cun subrastante finestrinu de iscàrrigu, introduit in su passadissu (lungh. m 3,65; largh. m 1,18/2,15/1,70; alt. m 2,75) chi presentat sas duas intradas contrapostos de sas turres laterales.
S'intrada a sa turre de s., a forma de trapètziu (largh. m 1,20/0,45; alt. m 2,20), ponet in unu passadissu - cun cobertura piattabandata iscalare - chi s'allargat in manera progressiva in un'ambiente de fundu ellìticu (m 5,70x4,00) cun cobertura a "tholos" ancora intrega (alt. m 5,40). In positzione detzentrada cara a d. respetu a su passadissu est presente una feritoia in manera lèbia torrada a pesare subra de su pranu pone·las su pamentu (lungh. m 2,15; largh. m 0,55).
Sa turre a d. est atzessìbile mediante unu passadissu retangulare (lungh. m 2,25; largh. m 1,50/1,70) chi porrida a un'ambiente tzirculare (diam. m 4,55/4,10; alt. resìdua m 4,50).
S'atzessu a sa turre printzipale est costituidu dae un'ampra intrada a forma de trapètziu orientada a SI (largh. m 1,70/1,10; alt. m 1,25 s.r.), serradu dae un'architrave (lungh. m 2,85; largh. m 1,10; spess. m 0,80) cun vanu de iscàrrigu.
Su mastio, tzirculare in pranta (diam. m 14,10/14,98; alt. m 14), est costruidu cun blocos de trachite de dimensione decrescente cara a s'artu, traballados cun cura e dispostos subra de filari orizontales.
Su passadissu retrostante, strombato (lungh. m 5,10; largh. m 1,70/2,30; alt. m 2,65/2,70), presentat a d. s'intrada de s'iscala elicoidale chi giughet a sos pranos superiores (largh. m 1,28; alt. m 3,25).
Un'intrada a forma de trapètziu (alt. m 2,65) architravato e cun finestrinu de iscàrrigu ponet in sa càmera tzirculare (m 5,10x4,90) cun bia a "tholos" priva de sos ùrtimas filari (alt. m 6,58). Su profilu de fundu de s'ambiente est marginadu dae tres nitzas dispostas a rughe - cun intradas architravati e bòveda aggettante - e, a sa base, de bator stipetti.
A traessu de su vanu-iscala s'atzedet a sa càmera de su primu a bellu illuminada dae unu finestrone cuadrangulare architravato (lungh. m 1,55; largh. m 0,70; spess. m 0,45).
Subra de su passadissu de atzessu, a d., s'aberit s'intrada a forma de trapètziu (largh. m 0,67/0,43; alt. m 0,91) de una nitza cuadrangulare (prof. m 1,50; largh. m 0,50/0,70) chi presentat in su pranu pone·las su pamentu s'imbuccadura de unu putzu-ripostiglio (largh. m 0,67/1,62; prof. m 3).
Sa càmera, intrega, cantecantu incarcada in pranta (diam. m 4,60/3,30; alt. m 5,90), est creschida dae tres nitzas e duas pozzetti-ripostiglio cun atzessu a livellu de su pamentu.
In cara a s'intrada de sa càmera est realizada una feritoia (prof. m 1,75; largh. m 0,35; alt. m 0,40), mentras a sa base de su muru d. de su vanu s'aberit, in su pamentu, un'ampra abertura (largh. m 0,90/0,45).
Unu segundu putzu-ripostiglio s'aberit in su muru de s'intrada (diam. m 2,50; prof. m 3).
S'iscala sighit finas a su pranu de svettamento ue faghent a individuare sos restos de unu de tres ambientes.
A inghìriu a su monumentu, pro un'ampra superfìtzie, istupant sos restos de numerosas cabannas tzirculares e retangulares e de un'antemurale chi amparat s'insediamentu cara a S delimitende un'àrea de 2.264 mq.

Istòria de sos iscavos
Su giassu est istadu sutapostu a interventos de iscavu e restàuru a òpera de sa Soprintendenza pro sos Benes archeològicos de Sassari e Nùgoro (1997).

Bibliografia
V. Angius, in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su re de Sardigna, II, Torinu, G. Maspero, 1834, p. 517;
A. De sa Marmora, Voyage en Sardaigne ou description statistique, phisique et politique de cette ile avec des recherches sur ses productions naturelles et ses antiquités, II (antiquités), Paris, A. Bertrand-Torinu, J. Buca, 1840, p. 107;
G. Spano, Memòria subra s'antiga catedrale de Otzana e iscobertas archeològicas aende·si fatas in s'ìsula in totu s'annu 1870, Casteddu, Tipografia de su cummèrtziu, 1870, p. 31;
A. Taramelli, "Fògiu 205, Capo Mannu; Fògiu 206, Macumere" in Editzione archeològica de sa carta de Itàlia a su 100.000, Firenze, Istitutu geogràficu militare, 1935, p. 58, n. 41;
A. Moravetti, Relatzione preliminare subra de sos monumentos archeològicos de sos comunos de Bìroro, Borore, Bortigale, Macumere e Sindia, Macumere, 1973;
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Su Màrghine - Monumentos, Ala prima. Sassari, C. Delfino, 1998 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5);
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Sa Planargia – Anàlisi e monumentos, Ala segunda. Sassari, C. Delfino, 2000 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5).

Comente arribbare
Lassare sa SS 131 a s'artària de su km 149,5 e pigare su caminu pro Mulargia. Superada sa fratzione, a pustis de belle 2 km, si sighit a dereta in diretzione de Bortigale; aia cursadu 600 metros, subra de sa dereta, s'agatat unu caminu asfaltadu, in pigada, chi porrida a su campu de tiru. La sighire pro unos àteros 600 m, finas a cròmpere unu bìviu; si pigat su caminu a dereta e si lompet a su nuraghe a pustis de 400 metros.

Tipologia Contenuti: Cumplessu archeològicu
Archeologia

Fruibilità: sitiadu non gestidu

Provincia: Nùgoro

Comune: Bortigali

Macro Area Territoriale: Tzentru Sardigna

CAP: 08012

Indirizzo: SP 62 - località Orolo

Aggiornamento

9/10/2023 - 14:17

Dove si trova

Commenti

Scrivi un commento

Invia