Bolòtana, Cumplessu de Tittiriola

Su monumentu est assetiadu subra de sa làcana de unu pranu a pèntuma subra de sa badde ue curret su Rio Bardosu, in su Màrghine, regione de sa Sardigna tzentru-setentrionale.
Su nuraghe, monotorre, cunservat intata sa càmera, creschida dae tres nitzas e pretzèdida dae unu passadissu de intrada subra de su cale s'aberint s'iscala e una nitza. A su monumentu fiat atacadu un'estèndidu bidditzolu amparadu dae un'antemurale. Sa turre, a fundu tzirculare (diàmetru m 14,00; artària m 9,30), est costruida cun blocos de basalto de mèdias e grandu dimensiones, traballados e dispostos subra de filari regulares. S'intrada, retangulare (larghesa m 11, 5; artària m 1,65) e orientadu a SI, est iscumpassadu dae un'architrave (larghesa m 1,10; grussesa m 0,95) cun subrastante finestrinu de iscàrrigu (artària m 0,63). Issu introduit in su passadissu(longària m 5,50; artària m 2,20-4,30-3,60) chi s'allargat e s'innalza in manera progressiva (larghesa m 1,15-2,40-1,75) finas a su puntu ue s'afrontant sas aberturas de s'iscala e de una nitza, pro posca si restrìnghere in diretzione de sa càmera. Sa nitza, situada subra de su chirru d. de su passadissu, tenet fundu cuadrangulare (profundidade m 2,25; larghesa m 1,95-1,05) e est pretzèdida dae un'intrada architravato (larghesa m 1,95-1,50; artària m 2,60). Su vanu iscala (larghesa m 1,60), chi s'aberit subra de su chirru mancu de su passadissu, est como inagibile a càusa de sa derrota. Subra de sa bòveda de su passadissu est presente un'abertura (diàmetru m 0,50) in currispondèntzia de su pamentu de unu soprastante vanu poligonale (m 1,75x1,85; artària m 2,10); su vanu tenet cobertura a ogiva e est atzessìbile de sa càmera tzentrale. S'intrada de sa càmera est iscumpassadu dae un'architrave (larghesa m 1,15; grussesa m 0,40) cun spiraglio de iscàrrigu (artària m 0,50). S'ambiente est tzirculare in pranta (diàmetru m 4,50-4,75), tenet sa bia intata (artària m 8,00) e presentat tres nitzas: sa nitza s. mustra un'isvilupu a dereta (profundidade m 4,15; larghesa m 1,30/1,50); sa nitza tzentrale tenet fundu cuadrangulare (profundidade m 1,80, larghesa m 1,30-1,90); sa nitza d. tenet intrada a forma de trapètziu (larghesa m 1,65/0,65; artària m 3,40) e pranta a forma de trapètziu (profundidade m 2,00; larghesa m 1,40/1,95). Subra de su muru s. de custu ùrtimu vanu est realizada un'abertura retangulare (larghesa m 0,35-0,45; artària m 1,05) - sopraelevata de m 3,50 de su pamentu - chi introduit in unu passadissu (larghesa m 0,89/1,00) chi si collegat cun vanu a ogiva soprastante su passadissu. Su nuraghe est datàbile a su 1600-1000 a.C.
Est istada signalada s'esistèntzia de unu putzu sacru, cobertu de reghente, e de una tumba de gigantes, a cùrtzia distàntzia de su nuraghe.

Istòria de sos iscavos
Su monumentu est signaladu finas dae s'Otighentos.

Bibliografia
V. Angius, in G. Casalis, Ditzionàriu geogràficu istòricu-istatìsticu-cummertziale de sos Istados de S.M. su re de Sardigna, II, Torinu, G. Maspero, 1834, p. 406;
A. De sa Marmora, Voyage en Sardaigne ou description statistique, phisique et politique de cette ile avec des recherches sur ses productions naturelles et ses antiquités, II (antiquités), Paris, A. Bertrand-Torinu, J. Buca, 1840, p. 106;
Ministeru de su Pùblicu Annestru, Elencu de sos edifìtzios monumentales, Roma, Tip. Operaja Rumana Cooperativa, 1922, p. 75;
A. Taramelli, "Fògios 205-206: Capo Mannu-Macumere", in Editzione de sa carta archeològica de Itàlia a su 100.000, 16, Firenze, Istitutu geogràficu militare, 1940, p. 58;
A. Moravetti, "Sos insediamentos antigos", in Montagne de Sardigna, a cura de I. Camarda, Sassari, Carlo Delfino, 1993, p. 179, fig. 92, n. 82;
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Su Màrghine - Monumentos, Ala prima. Sassari, C. Delfino, 1998 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5), pp. 475-477;
A. Moravetti, Chircas archeològicas in su Màrghine-Planargia. Sa Planargia – Anàlisi e monumentos, Ala segunda. Sassari, C. Delfino, 2000 (Sardigna archeològica. Studios e monumentos; 5).

Comente arribbare
Dae sa SS 131, in diretzione de Sassari, a pustis de su bìviu de Macumere (km 158), svoltare a dereta pro Su Burgu e Bolòtana. Sighire finas a su km 45,5 ue s'agatat unu cartellu chi inditat, a manca, su caminu de penetratzione agrària chi giughet in curtzesa de su nuraghe.