Seguici su
Cerca Cerca nel sito

Altzaghena, Tèmpiu de Malchittu

Altzaghena, Tèmpiu de Malchittu

Altzaghena, Tèmpiu de Malchittu
Altzaghena, Tèmpiu de Malchittu, particulare de sa dòpia architrave. Foto de Regione Sardigna, de Sardigna DL

S'insediamentu s'agatat a N de sa pranura de Altzaghena, in Gaddura, regione de sa Sardigna nord-orientale. Su tempietto est situadu subra de un'avvallamento intre duas alturas granìticas, subra de una de sas cales s'agataiat unu nuraghe, oe crolladu, in positzione de ampru domìniu subra de sas baddes sutastantes. Sa làcana E de s'avvallamento est amparadu dae una muràllia retilìnea de cale restant cùrtzias tràidos realizados cun grussos blocos dispostos subra de filari irregulares.
In curtzesa de s'imbuccadura de s'istrinta gula chi giughet a su tempietto, s'agatat un'istrutura tzirculare (diàmetru m. 5,90; artària m 2,00), fortzis una cabanna, costruida cun pedras de dimensiones decrescenti cara a s'artu e dispostas subra de filari regulares aggettanti.
Diversos interros in tafone s'agatant longu su chi bessat E de su rilievu subra de cale fiat collocadu su nuraghe.
Su tempietto est unu fràigu a fundu retangulare absidata (longària m.14; larghesa m. 6), costituida dae unu vestìbulu e una grandu càmera.
Su vestìbulu, cuadrangulare, est delimitadu dae duos tretos muràrios creados dae su perlongamentu de sos chirros longos de s'edifìtziu, segundu s'ischema de su tempietto "in antis": su paramentu muràriu de manca tenet andamentu retilìneu mentras su de d. resurtat curvilineo, devende·si adatare a sa presèntzia de una frorida de roca. Su pamentu est lastricadu.
Su chirru de fundu de su vestìbulu, a su tzentru de su cale s'aberit s'intrada a sa càmera, culmina cun unu frontoncino a cale si nde deviat contrapònnere unu àteru de sa parte oposta. Sa cobertura de su vanu e de su pàtiu deviat èssere in orìgine a dòpiu spiovente, cun trae de colmo tzentrale - poggiante a su tzentru de sos duos frontones, chi sustentaiat sos travetti trasversales.
S'istrutura est costruida cun massos de mèdias e grandu dimensiones agigu sbozzati: faghent etzetzione sos stipiti e s'architrave de s'intrada, cun finestrinu de iscàrrigu, realizados cun blocos prus mannos bene traballados.
S'intrada architravato introduit in unu cùrtziu passadissu chi presentat subra de ambos muros una pitica nitza retangulare funtzionale a cuntènnere una trae pro su fissàgiu de sa ghenna de linna.
Sa càmera interna, retangulare absidata (longària m. 8; larghesa m. 4), presentat in currispondèntzia de su muru de fundu, unu bancone prusaprestu artu, destinadu fortzis a sa depositzione de sas ofertas; longu sos muros laterales sunt aorrados duas nicchiette pro parte mentras una sorta de feritoia si paret in s'àngulu sud-est. Una pesada de sedile e de sas istradeddas longu sos muros laterales, fiant fortzis destinados a acasagiare s'officiante e sas pessones ammissas a su cultu.
In su pamentu, a su cumintzu rivestidu dae un'acciottolato regulare, belle in cara a sas istradeddas, s'agatat unu foghile tzirculare delimitadu dae piticas lastras bene acostadas e connètidas cun malta dae ludu.
Subra de su ladu s., unas cantas pedras dispostas a semichircu non torrant a artziare a su primu impiantu de s'edifìtziu.
Su cumplessu est datàbile a su Brunzu mèdiu initziale (1800-1600 a.C. belle) e s'impreu suo est duradu finas a su 1000 a.C. belle.

Istòria de sos iscavos
Su tempietto est istadu fossadu dae Maria Luisa Ferrarese Ceruti in su 1964.

Bibliografia
M.L. Ferrarese Ceruti, "Un singolare monumento della Gallura (il tempietto di Malchittu)", in Archivio Storico Sardo, XIX, 1962, pp. 5-27, tavv. I-III, figg. 1-2;
E. Contu, "L'architettura nuragica", in Ichnussa. La Sardegna dalle origini all'età classica, Milano, Scheiwiller-Credito Italiano, 1981, pp. 3-175;
G. Lilliu, La civiltà nuragica, collana "Sardegna archeologica. Studi e monumenti", 1, Sassari, Carlo Delfino, 1982, p. 105;
M.L. Ferrarese Ceruti, "Il complesso di Malchittu", in A. Antona Ruiu-M.L. Ferrarese Ceruti, Il Nuraghe Albucciu e i monumenti di Arzachena, collana "Sardegna archeologica. Guide e itinerari", 19, Sassari, Carlo Delfino, 1992, pp. 56-63.

Comente arribbare
Su Tempietto de Malchittu est situadu in sa localidade omònima, chi s'agatat agigu a foras de Altzaghena, longu su Caminu Istatale 125 Altzaghena-Terranoa (SS 125). In sa matessi àrea sunt presentes in prus su Nuraghe Albucciu e sa tumba de sos Gigantes Moru. Su tempietto si crompet petzi a pees, a traessu de un'àndala in pigada de unos 1,5 km, partinde dae sa biglietteria. S'ùrtimu tretu, in forte pendèntzia, est subra de roca. Si cussìgiat duncas de bestire sabatas còmodas e de prestare atentzione in su percursu.

Categoria Struttura: àrea o parcu archeològicu

Tipologia Contenuti: Monumentu archeològicu
Archeologia

Fruibilità: Abertu

Provincia: Tàtari

Comune: Arzachena

Macro Area Territoriale: Nord Sardegna

CAP: 07021

Indirizzo: località Malchittu

Telefono: +39 345 5760538 +39 345 7200094 +39 0789 83401

Email: archeologia@gesecoarzachena.it protocollo@gesecoarzachena.it

Sito Web: www.gesecoarzachena.it

maju - cabudanni

Lunedì - Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica

10:00 - 19:30

santugaine - abrile

Martedì - Mercoledì - Giovedì - Venerdì - Sabato - Domenica

10:00 - 16:00

Informazioni sui biglietti e sull\'accesso: Sos oràrios podent subire variatziones: cussigiamus de consultare semper su sitiadu web de s'ente gestore. Pro tènnere informatziones semper agiornadas subra de sos billetes, data sa varieta de sas cumbinatziones de bìsita e de sas ofertas cumulativas si tasit a sa pàgina-ticket web dedicada in su giassu de su gestore.

Modalità di accesso: a pagamentu

Informazioni sui servizi: Sas bìsitas ghiadas sunt inclùdidas in su costu de su billete, subra de aparauladura, o pedende in biglietteria sos oràrios de partèntzia. Sunt disponìbiles fintzas sas audioguide.

Aggiornamento

19/5/2026 - 13:30

Servizi

Bookshop Bookshop

Audioguide Audioguide

Visite guidate Visite guidate

Dove si trova

Commenti

Scrivi un commento

Invia