S'Alighera, Parcu de s'Azienda agrìcula de Surigheddu

Parcu de s'azienda agrìcula de Surigheddu. Foto de Angela Nieddu, 2025, de Catàlogu BBCC.

S'Azienda agrìcula de Surigheddu tenet orìgine in sa segunda metade de s'Otighentos cun s'achirimentu de sa tenta a banda de sa Cooperativa Agricola Italiana su 6 santugaine 1897, e si consòlidat in sos primos annos de su Noighentos a traessu de sa bonìfica de sos terrinos e su fràigu de sas istruturas produtivas printzipales e residentziales (belle 1899–1900). Est situada in su territòriu comunale de S'Alighera, costituit un'istòricu cumplessu agro-produtivu organizadu in trighìngiu rurale, oe in parte dismesso e in istadu de abbandonu, cun edifìtzios e ispàtzios agrìculos non prus impreados. Una portzione de su cumplessu, chi cumprendet sa villa padronale e unos cantos terrinos agrìculos de pertenèntzia, est como in gestione a s'Universidade de sos Istùdios de Tàtari, chi b'acumprit faina de chirca e isperimentatzione agrària, in particulare in su campu de sa cunservatzione e valorizatzione de sa biodiversidade. Su restu de s'azienda presentat cunditziones de degradu funtzionale e partziale compromissione de sos edifìtzios e de sos assentos agrìculos originàrios, puru mantenende leggibile s'impiantu istòricu de su cumpèndiu e sos raportos ispatziales intre residèntzias, istruturas produtivas, viabilidade interna e campos coltivados. S'azienda fiat cumposta dae una villa, una crèsia e unu cumplessu de edifìtzios funtzionales a s'azienda agrìcula. Est presente un'invasu artifitziale gestidu dae s'Ente Abbas de sa Sardigna (ENAS), localizadu a sud est de s'àrea. S'àrea podet èssere scomposta in tres macroàreas. Sa prima cumprendet sa zona a inghìriu a su cumplessu de sos edifìtzios chi cunservat rastros de mesches arbòreas imperadas intre un'edifìtziu e unu àteru. Sa segunda, gestidu dae s'Universidade de Tàtari, est s'ùnica parte impreada e est dedicada a s'isperimentatzione in su campu de s'agroindustria. Podet èssere scomposta in duos ispàtzios birdes, su primu dedicadu a sa chirca subra de colturas pro impreu alimentare in logo, su segundu a colturas ornamentales dedicadu a sa gestione de sas genias arbòreas presentes a fùrriu a sa villa. Sa de tres macroàreas òcupat sos terrinos de s'azienda originària, como impreados pro su prus comente pasco, in particulare modu in sa parte ovest. In manera aprossimativa podet èssere partzida in duos ispàtzios birdes: abertinu, cun ispàtzios privos de vegetatzione e padente.

Aspetos de interessu
Testimonia de un'impiantu tìpicu de sos trighìngios rurales organizados cun su cumplessu de sos edifìtzios collocadu in positzione tzentrale respetu a sa tenta. Oferit un'àrea dedicada a sa chirca isperimentale in impreu a sa facultade de agrària de Tàtari.