S'Alighera, Casa Doria

Domo Dòria, mustras de ventana

S'edifìtziu est su segundu subra de sa d. de sa bia Prìntzipe Umberto, intre s'episcopio, sa Curia e sa crèsia majore, in s'antigu tzentru de su pòdere religiosu de sa tzitade. Oe est propiedade de sa Curia obispale.
S'edifìtziu nòdidu comente a "Casa Doria" e prus curreta mutidu "Palatzu Machin", fiat bènnidu fraigadu a inghìriu a sa metade de su sèculu XVI de maestranze chi aiant realizadu in Sardigna diversos edifìtzios religiosos e tziviles in istile gòticu-catalanu.
Sas primas noas istòricas de su palatzu rimandant a su 1575, annu in cale fiat bènnidu stilato s'elencu de sos benes de propiedade de Pere Tibau, ricu mercante catalanu naturadu aligeresu e esponente de sa classe oligarchica de sa tzitade, puru propietàriu de s'edifìtziu. Est duncas presumìbile chi Tibau aeret fatu realizare sa residèntzia sua calicunu deghènniu in antis de tale data.
De s'imbentàriu resurtat chi sa cunfiguratzione atuale de su palatzu non currispondet a cudda originària, a pustis de sas diversas mudas annantas in sos sèculos: in orìgine sos pamentos fiant in cotu o maiolica, e sos sostres in traes de ginepro, ma giai a sos primos de su Seschentos s'edifìtziu, acuistadu dae sa famìlia Machin, fiat bènnidu torradu a acontzare modifichende·nde sa planimetria e sostituende sas traes de linna cun sostres in laterizio. Su palatzu fiat bènnidu a forte iscalabradu dae sos bombardamentos de sa segunda gherra mundiale, a su puntu chi oe s'ùnica ala originale chi si cunservat est sa fatzada.
Su prospetu printzipale s'incrarat subra de sa bia Prìntzipe Umberto. Istrintu e in manera piessigna artu, est realizadu in contzas squadrati de arenaria e tripartidu de duas curnisas marcapiano; su totu est coronadu dae unu cornicione aggettante. Sa decoradura de sa fatzada espressat unu de sos prus friscos esèmpios de iscultura gòticu-catalana, cun s'insertada de elementos de màdrighe de su Rinaschimentu italiana, a testimonia de su gustu eclèticu de su cummitente.
Su portale de intrada est incuadradu dae aiais paradu chi sorreggono un'architrave chi presentat duos vasos a su costàgiu de duos leones cun una ghirlanda, totus elementos de màdrighe de su Rinaschimentu; a su tzentru campeggia s'istemma aràldicu chi sos Tibau aiant chertu insertare a s'intrada de sa residèntzia pròpia, puru non possedende tìtulu de nòbile.
Sas ventanas non torrant a intèndere de esèmpios italianos, pighende a modellu petzi su gustu catalanu de s'època; sunt incuadradas dae colonnine e architrave a bilantza, e decoradas dae mensole, peducci e architraves traforate chi presentant motivos decorativos semper diversos, a testimonia de s'artu livellu calidativu, pro tzertos versos fintzas virtuosistico, de sas maestranze chi aiant realizadu s'edifìtziu.

Istòria de sos istùdios
Sa domo est ogetu de sintètica ischeda in su volùmene de Francesca Segni Pulvirenti e Aldo Sari subra de s'architetura tardogòtica e de su Rinaschimentu in Sardigna (1994).

Bibliografia
S. Colomo, Guida ad Alghero e dintorni, Sassari, 1984;
F. Segni Pulvirenti - A. Sari, Architettura tardogotica e d'influsso rinascimentale. Nuoro, Ilisso, 1994, scheda 52;
A. Ingegno, Il centro storico di Alghero: appunti per una ricerca, Oristano, 1996;
L. Deriu, Alghero: la città antica, Sassari, 2000.