Codrongianos, afriscos de sa Trinidade Santissima de Sacàrgia

Sos afriscos romànicos

Subra sa base de sas novas chi si podent buscare dae sas fontes, meda prus manna depiat èssere sa cantidade de sa pintura medioevale in Sardigna, fintzas pro su pertocat òperas subra tàula, in prus de sos afriscos, sas primas pèrdidas de su totu, sos segundos lòmpidos a nois a beru pagos.In sa crèsia palatina de Santa Maria de su rennu in Àrdara esistiant duos murales.
Subra sa base de sas novas chi si podent buscare dae sas fontes, meda prus manna depiat èssere sa cantidade de sa pintura medioevale in Sardigna, fintzas pro su pertocat òperas subra tàula, in prus de sos afriscos, sas primas pèrdidas de su totu, sos segundos lòmpidos a nois a beru pagos.

In sa crèsia palatina de Santa Maria de su rennu in Àrdara (cunsagrada in su 1107) esistiant duos murales de cronologia chi non si podet prus averiguare: unu "Giudìtziu finale" assinnadu a su de XII sèculos, assentadu in sa cuntrafatzada comente de règula; pannellos de su chimbe-seighentos cun Apòstolos e Dutores de sa Crèsia, collocados torra a pustis de s'acontzu in sos pilotos tzilìndricos de s'àula trinavada ; figuras fortzis de cummitentes, pintadas in su de XV sèculos in sa pinna de muru in ue s'aberit s'àbside. A resone, duncas , Dionigi Scano avertiat chi "s'impressione de iscurigore e de grave" in intro de sa crèsia fraigada de su totu in pedras cuadras de trachite mùrina, resurtaiat "ismenguada, si no eliminada, dae sas pinturas, chi depiant decorare sas pinnas de muru" e ispendentaiant gasi s'unicum de su retàulu pitòricu pomposu, firmadu dae Giuanne Muru e postu in su 1515 in s'altare majore.

In intro de Santu Pedru de Zuri, finas a su sèculu passadu, "da varj scrostamenti delle mura fuvvi chi volle argomentare che queste fossero dipinte a fresco", mentres in sas bòvedas a rughe e in su còssiu absidale de Santu Nigola de Trullas (Semèstene) sa leada de su arrebussu modernu at bogadu a pìgiu afriscos medioevales, chi pertenent a maestràntzias romanas de sos primos deghènnios de su de XIII sèculos.
In Garteddi, in sa crèsia de Santu Pedru, e in Orosei, in sa crèsia de Sant'Antoni, un'operatzione simigiante at bogadu a campu afriscos de su de XIII sèculos in sa prima e de su de XIV sèculos in sa segunda, a dolu mannu inghespiados a corpos de iscarpeddu pro agiudare s'apitzigu de su arrebussu subrapostu.

Mancari chi nòdidos dae tempus, sos afriscos medioevales prus rapresentativos in Sardigna abarrant cussos chi sunt remonidos in s'àbside mesana de s'abatzia de sa Santìssima Trinidade de Saccàrgia. Pro cantu apant propostu de nd'individuare una sìntesi intre modos catalanos e modos toscanos, paret galu oe vàlidu su de l'assinnare a su pintore pisanu de sa segunda metade de su de XII sèculos.