Unu brunzetu de su Museu Archeològicu de Teti

Brunzetos

S'estratzione e su traballu de metallos fiant pràticas giai connotas in sa Edade de su Ràmene anteposta ma est in s'Edade de su brunzu, paris cun s'avantzare de sa tzivilidade nuràgica, chi sa metallurgia devenit una resursa econòmica e culturale mera e sìnchera.

Sos metallos bogados e traballados fiant su ràmene e su prumbu. Siat su ràmene siat su prumu los trasportaiant e los cummertziaiant in lingotos.

Sa capatzidade semper prus rafinada de traballare su ràmene in liga cun s'istagnu (est custa difatis sa liga chi tzerriamus "brunzu") isvilupada in edade nuràgica chi aiat cunsentidu sa produtzione de una variedade ampra de manufatos de metallu; ispadas, istiletes, istrales, bròscias, rajolos, aneddos, bratzales, pètenes, arresojas, marteddos, mollas de fundidore, palitas de carbone, ecc.


De significu che pare fiat però fintzas sa produtzione de àteros manufatos in brunzu : sos chi tzèrriant "brunzetos" sunt sa forma de arte prus famada intre cussas produidas dae sa cultura nuràgica.

Sunt istàtuas piticas de brunzu (cussas notas non nche colant s'artària màssima de sos 35-40 cm) otènnidas cun sa tècnica chi si mutit "a cera persa".

Cun custa tècnica a primu si faghiat su modellu de chera de cussu chi si cheriat fàghere cun su metallu; a pustis si tutaiat su traballu in chera cun terra lugiana de aguantu e a s'acabu si ghetatiat su brunzu iscagiadu in logu de sa chera.
Custas istatueddas, creadas (si pensat) comente ex voto, retratant una creze ampra de personàgios: artzeris, oplitas, pugiladores, gherradores, paritzas figuras femminiles, unos cantos animales, paritzos ogetos de sa bida de cada die, modelleddos de nuraghes, navitzellas e àteru galu.

Est pro nois una fonte iconogràfica de importu, chi nos donat unu retratu craru de su mundu nuràgicu.

Si, comente amus naradu, non b'ant dudas intre istudiosos subra sa funtzione de ex voto du custa creze de ogetos, no est crara de su totu sa cronologia (chi andat, segundu sos parres, intre s'acabu de Brunzu finale e s'Edade de su Ferru cumprida).