Filippo Figari, Su cortegiamentu, 1912-1914

Ciusa, Biasi e Figari

Sunt tres sos episòdios chi sa literadura artìstica at indicadu, in momentos diferentes, comente puntu de inghitzu de s'istòria de s'arte de su Noighentos in Sardigna.

Su primu est s'Espositzione fata in Tàtari in su 1896, chi b’aiant partetzipadu medas artistas sardos de sa penìsula e chi rapresentat su primu adòbiu ufitziale de custa creze.

Àteru momentu est cussu chi pertocat sa presèntzia in Sardigna de duos pintores ispanniolos, Eduardo Chicharro Agüera e Antonio Ortiz Echagüe, su primu in su 1901 e s'àteru in su 1906-1909, rapresentantes de sa currente pitòrica de su costumbrismu ibèricu. Sas òperas issoro aiant torradu a abbiare sa sensibilidade de sos pintores sardos pro sos valores (no ùrtimu cussu de s'identidade) de sas traditziones issoro etotu.

In su 1907 in fines s'iscultore nugoresu Frantziscu Ciusa otenet unu grandu apretziamentu in sa Biennale de Venètzia cun s'òpera "Sa mama de su bochidu". Su significadu de custu traballu non fiat istadu cumprèndidu de su totu, ma aiat transidu s'atentu de sos crìticos dae sa terramanna cara a sos temas de sa cultura sarda.

In realidade, cada unu de custos episòdios, mancari chi non rapresentet dae sesi su cumentzu de su cursu nou de s'arte sarda, est istadu unu puntu de primitia in cussu protzessu.

S’atinu cumpridu de sos intelletuales pro chi fartaret un'arte sarda e s'apretu chi esseret nàschida essit a campu in sa mostra tataresa de su 1896. Sa presèntzia de sos ispanniolos at agiudadu s'isvilupu de sa situatzione, sa bìnchida de Ciusa est su primu reconnoschimentu a livellu natzionale de su movimentu comomai in atu.

Una furriada grae in cunforma a sas esperièntzia de s'Otighentos, si podet agatare intre su 1904 e su 1905, annos in ue si bidet una siddadura forte intre sos artistas e sos intelletuales isulanos e si bidet su essire a pìgiu de tres personalidades de significu pro sa formatzione de su movimentu figurativu sardu: Ciusa e cun issu sos pintores Giusepe Biasi e Filipu Fìgari.