Fenitzos in Sardigna

Cun sa lòmpida de sos Fenitzos in Sardigna, su mundu nuràgicu benit a pare deretu cun su modellu urbanu chi dae tempus si fiat impostu in su Mediterràneu. Sos datos archelògicos atestant relatziones cummertziales e culturales intre Sardos, Fenitzos e Grecos in tzentros indìgenos, comente pro su nuraghe e bidditzolu de Santa Imbènia, in Portu Conte (S'Alighera).
Cun sa lòmpida de sos Fenitzos in Sardigna, su mundu nuràgicu benit a pare in deretura cun su modellu urbanu chi dae tempus si fiat impostu in su Mediterràneu.

Sos datos archelògicos iscumproant relatziones cummertziales e culturales intre Sardos, Fenitzos e Grecos in tzentros indìgenos, comente in su nuraghe e bidditzolu de Santa Imbènia, in sa marina de Portu Conte (S'Alighera).

A cumentzare dae su de XII sèc. a.C. in Sardigna si fràigant paritzos mercados cummertziales fenitzos chi posca, intre su de IX e su VII sèc. a.C., resessint a leare, paritzas bias, sos marcos de realidades urbanas verdaderas.

Gasi etotu sunt sas tzitades de sas marinas de Sulky (Santu Antiogu), Karaly (Casteddu), Nora (Pula), Bithia (Domus de Maria), Cuccureddus (Villasimius), Tharros (Cabras), Othoca (Santa Giusta). Si fràigant fintzas tzitades internas che a Monte Sirai (Carbonia) e che a sos tzentros de Pani Loriga (Santadi), fatos a fortilesa.

Pro su chi pertenet a s'organizatzione urbana de sos tzentros Fenitzos, ischimus chi sas domos si fraigaiant in intro de de sas murallas e gasi sos edifìtzios pùblicos, sas butegas e sas istruturas artigianales, sos tèmpios, cun s'acròpoli in ue pro su prus naschiat unu santuàriu de importu.
Foras de sas murallas de sa tzitade s'assetiaiat sa necròpoli e su tofet, su logu destinadu a s'interru de pitzinnos (e a bisu de carchi istudiosu finas a su sacrifìtziu de custas criaduras).

Gasi comente est costadu pro sas tzitades, finas su de introduire s'iscritura est un'acadessimentu rivolutzionàriu in s'istòria sarda, mescamente cando s'impreat comente un'istrumentu poderosu de sustentu a su modellu urbanu, chi, finas a tando, fiat angenu pro sa cultura nuràgica.